چراغ گیربکس روشن شده و حالا یک تصمیم جلوی شماست: ادامه بدهید، کنار بزنید، یا ماشین را خاموش و روشن کنید و امیدوار باشید چراغ برود. جواب کوتاه برای بیشتر موقعیت‌ها این است: آرام تا مقصد یا تعمیرگاه برانید، چیزی را به‌زور امتحان نکنید و در اولین فرصت دیاگ بگیرید. استثناها را باید شناخت؛ همان‌هایی که ادامه رانندگی را پرخطر میکنند.
این صفحه برای 207 اتومات نوشته شده و هر دو گیربکس آن را جدا پوشش میدهد: AL4 چهارسرعته در 207 فرانسوی مدل ۸۹ تا ۹۱ و 207 مدل ۹۶ تا ۱۴۰۰، و شش‌سرعته DAE یا LANDAI در 207 MC که نسخه DAE آن همان گیربکس تارا و دنا پلاس است.
پاسخ کوتاه: چراغ گیربکس 207 چه می‌گوید؟
پاسخ کوتاه: روشن شدن چراغ گیربکس 207 اتومات یعنی کامپیوتر گیربکس (TCU) خطایی ثبت کرده است. علت ممکن است شیر برقی، سنسور، سلکتور، سیم‌کشی، کمبود روغن یا حتی یک قطعه موتوری مثل پدال گاز و دریچه گاز باشد. اگر همراه چراغ، گیربکس در یک دنده بماند، وارد حالت اضطراری شده و رانندگی آرام تا تعمیرگاه معمولاً امن است.
چراغ گیربکس خودش ایراد نیست؛ گزارش ایراد است. کامپیوتر گیربکس مدام فشار روغن، دور ورودی و خروجی، موقعیت دسته‌دنده و فرمان شیر برقیها را مقایسه میکند. هر جا عددها با هم جور نباشند، خطا در حافظه ثبت میشود و بسته به شدت آن، فقط چراغ روشن میشود یا گیربکس برای محافظت از خودش به حالت اضطراری میرود.
| نوع چراغ یا نشانه | گیربکس | علت محتمل | اقدام |
|---|---|---|---|
| چشمک زدن همزمان S و برف | AL4 در ۲۰۷های تا ۱۳۹۰ | خطای ثبت‌شده در TCU؛ شیر برقی، سلکتور، سنسور فشار روغن، سیم‌کشی | رانندگی آرام و دیاگ در اولین فرصت |
| چرخ‌دنده زرد با علامت تعجب | AL4 در ۲۰۷ ایرانیزه ۹۶ به بعد | همان علت‌ها | رانندگی آرام و دیاگ در اولین فرصت |
| چراغ گیربکس + ماندن در یک دنده | هر دو؛ در AL4 دنده ۳ | حالت اضطراری؛ شیر برقی، ساعت گیربکس، سنسورهای دور، سلکتور، پدال گاز یا دریچه گاز | تا تعمیرگاه آرام برانید؛ سرعت و سربالایی را محدود کنید |
| خط تیره به جای حرف دنده | هر دو | سلکتور، سیم‌کشی و سوکت‌ها، قطع ارتباط با TCU | به نمایشگر اعتماد نکنید؛ موقع پارک ترمز دستی بکشید؛ دیاگ |
| چراغ فقط در صبح سرد و رفتن با گرم شدن | هر دو | سطح روغن، اتصالات برقی یا سنسورها؛ تشخیص با دیاگ | بی‌توجهی نکنید؛ خطا در حافظه می‌ماند و دیاگ آن را نشان میدهد |
| چراغ + ضربه شدید یا گاز هرز | هر دو | ایراد هیدرولیک یا مکانیکی داخلی | رانندگی را به حداقل برسانید |
| چراغ + لکه روغن یا روغن شیری | هر دو (شیری بیشتر در 207 MC) | نشتی و کمبود روغن؛ ایراد خنک‌کن | ادامه رانندگی توصیه نمی‌شود |
تصمیم شما به همراه چراغ بستگی دارد، نه به خود چراغ: چراغ تنها با رانندگی عادی، یعنی دیاگ در اولین فرصت؛ چراغ همراه گاز هرز، ضربه شدید یا نشتی، یعنی رانندگی را محدود کنید.
چراغ هشدار در 207 تا ۱۳۹۰ (S و برف) و 207 ایرانیزه (چرخ‌دنده زرد)
پاسخ کوتاه: در 207 اتومات با گیربکس AL4 تا مدل ۱۳۹۰، خطای گیربکس با چشمک زدن همزمان چراغ‌های S و برف نشان داده میشود. در 207 اتومات ایرانیزه مدل ۹۶ به بعد، همین هشدار به شکل چرخ‌دنده زرد با علامت تعجب روی صفحه آمپر روشن میشود. معنی هر دو یکی است: کامپیوتر گیربکس خطا ثبت کرده.
دو چراغ S و برف در 207 اتومات قدیمی‌تر در اصل نشانگر حالت‌های رانندگی‌اند: S برای حالت اسپرت و برف برای حالت برف (Snow) که شروع حرکت را نرم‌تر میکند. وقتی هر دو با هم و بدون اینکه دکمه‌ای را زده باشید چشمک بزنند، دیگر نشانگر حالت نیستند؛ زبان هشدار گیربکس‌اند. خیلی از راننده‌ها بار اول فکر میکنند دکمه‌ای را اشتباهی زده‌اند و چند بار دکمه‌ها را فشار می‌دهند. این کار چراغ را خاموش نمی‌کند.
در ۲۰۷های ایرانیزه، که از مدل ۹۶ سیستم برقی ایرانیزه دارند، هشدار گیربکس جای مستقل خودش را دارد: چرخ‌دنده زرد با علامت تعجب. این چراغ را با چراغ چک موتور اشتباه نگیرید. چراغ چک معمولاً خطای موتور را نشان میدهد، ولی گاهی هر دو با هم روشن میشوند. در این حالت ممکن است ریشه مشکل موتوری باشد، مثلاً پدال گاز یا دریچه گاز، و گیربکس فقط واکنش نشان داده باشد. توضیح چراغ چک موتور را در چراغ چک پژو 207 آورده‌ایم.
در 207 MC با گیربکس شش‌سرعته، اگر مطمئن نیستید چراغی که روشن شده مربوط به گیربکس است، از دفترچه خودرو کمک بگیرید یا هنگام تماس، شکل چراغ را توصیف کنید.
هر سه نشانه، یعنی S و برف چشمک‌زن، چرخ‌دنده زرد و هشدار گیربکس MC، یک پیام دارند: خطایی در حافظه کامپیوتر گیربکس ثبت شده که فقط با دستگاه دیاگ خوانده میشود.
برای فهرست کدهای خطای گیربکس AL4 و معنی هرکدام، صفحه کدهای ارور گیربکس AL4 را ببینید؛ کدهای AL4 بین 206 و 207 مشترک‌اند.
ساده‌ترین علت: کمبود سطح روغن
پاسخ کوتاه: پایین بودن سطح روغن گیربکس میتواند باعث افت فشار، ثبت خطای فشار روغن و روشن شدن چراغ گیربکس 207 شود. این ساده‌ترین علتی است که باید پیش از هر فرض دیگری کنار گذاشته شود، به‌خصوص اگر زیر ماشین لکه روغن دیدهاید یا اخیراً گیربکس تعمیر شده است.
گیربکس‌های اتوماتیک 207 با فشار روغن کار میکنند. هم AL4 و هم شش‌سرعته MC حدود ۶ لیتر روغن دارند و برای تعویض کامل با دستگاه، ۷ لیتر لازم است. وقتی سطح روغن پایین بیاید، پمپ در پیچها، ترمزهای ناگهانی یا شروع حرکت در سربالایی ممکن است هوا بکشد. سنسور فشار افت ناگهانی را می‌بیند و کامپیوتر خطا ثبت میکند.
کمبود روغن معمولاً سه منبع دارد:
- نشتی بیرونی: از کاسه‌نمدها، اتصالات یا واشر کارتل. لکه زیر ماشین اولین سرنخ است.
- سرویس ناقص: روغنی که در تعویض قبلی کمتر از حد لازم ریخته شده. تخلیه دستی AL4 معمولاً فقط حدود ۲٫۵ تا ۳ لیتر از ۶ لیتر را بیرون می‌آورد و اگر پر کردن هم با همان حدس انجام شود، سطح دقیق نمی‌ماند.
- نشتی داخلی خنک‌کن: در 207 MC که روی خنک‌کن ضعف ساختاری دارد، این مورد با کدر یا شیری شدن روغن و کم شدن آب رادیاتور همراه است.
اضافه کردن روغن بدون دانستن نوع درست، کار را خراب‌تر میکند. AL4 روغن با فرمول AL4 (LT71141) می‌خواهد و شش‌سرعته MC روغن ATF با تأییدیه ATF WS، ATF JWS 3309 یا ATF SP-IV. جزئیات انتخاب را در حجم روغن گیربکس 207 اتومات 6 سرعته ببینید. در 207 MC، بررسی سطح و کیفیت روغن گیربکس حدود ۳۰ دقیقه کار دارد و هزینه‌اش حدود ۸۰۰ هزار تومان است.
اگر چراغ گیربکس بعد از دیدن لکه روغن روشن شده، اول سطح روغن را بررسی کنید؛ گیربکسی که با روغن کم کار کند، از هر خطای برقی آسیب بیشتری می‌بیند.
روشن شدن چراغ در صبح‌های سرد
پاسخ کوتاه: اگر چراغ گیربکس 207 فقط صبح‌های سرد و در شروع حرکت روشن میشود و با گرم شدن ماشین میرود، ایراد معمولاً در مرحله اول است، ولی ایراد هست. علت ممکن است سطح روغن، یک اتصال برقی یا سنسوری باشد که در دمای پایین درست کار نمی‌کند. خطا در حافظه می‌ماند و دیاگ میتواند آن را پیدا کند.
این یکی از گمراه‌کننده‌ترین الگوهاست. صبح ماشین را روشن می‌کنید، از پارکینگ بیرون می‌آیید و در همان چند صد متر اول چراغ روشن میشود. تا به خیابان اصلی برسید، چراغ رفته و ماشین عادی کار میکند. چند روز بعد، تکرار.
روغن سرد غلیظ‌تر است و فشار و زمان پاسخ گیربکس در دقایق اول با بعد از گرم شدن فرق دارد. اگر سطح روغن مرزی باشد، یا یک شیر برقی کمی کند شده باشد، یا سوکتی که اکسید شده در سرما اتصال ضعیف‌تری بدهد، کامپیوتر گیربکس همان دقایق اول ناهماهنگی را می‌بیند. با گرم شدن، شرایط به محدوده عادی برمی‌گردد و چراغ خاموش میشود.
مشکل اینجاست که این مرحله معمولاً طولانی نمی‌ماند. در شروع حرکت ممکن است مشکل خفیف باشد و فقط با چراغ خودش را نشان بدهد، ولی به مرور با مکث هنگام گذاشتن D، ضربه یا روشن ماندن چراغ همراه میشود.
قبل از دیاگ، این‌ها را یادداشت کنید تا بررسی سریع‌تر شود:
- چراغ چند دقیقه بعد از روشن کردن ماشین ظاهر میشود؟
- همراه آن، دنده دیر جا می‌افتد یا ضربه می‌زند؟
- فقط در هوای سرد است یا هر روز صبح؟
- با خاموش و روشن کردن میرود یا با گرم شدن؟
چراغی که خودش خاموش میشود، خطایش را با خودش نمی‌برد؛ دیاگ در همین مرحله معمولاً ارزان‌ترین زمان پیدا کردن علت است.
چراغ چشمک‌زن همراه با خط تیره به جای P-R-N-D
پاسخ کوتاه: وقتی نمایشگر 207 اتومات به‌جای حرف دنده خط تیره نشان میدهد و چراغ گیربکس چشمک می‌زند، معمولاً کامپیوتر گیربکس موقعیت دسته‌دنده را دریافت نمی‌کند یا ارتباطش با بقیه سیستم مختل شده. سلکتور، سیم‌کشی و سوکت‌ها و در موارد کمتر خود TCU علت‌های محتمل‌اند.
خط تیره یعنی نمایشگر نمی‌داند گیربکس در چه دنده‌ای است. خطرش هم همین است: ممکن است دسته‌دنده روی P باشد ولی کامپیوتر آن را نشناسد، یا ماشین روی D باشد و دنده درست درگیر نشود. تا وقتی علت پیدا نشده، موقع پارک کردن به نمایشگر اعتماد نکنید و ترمز دستی را بکشید.
علت‌ها را از ساده به پیچیده بررسی میکنند:
| علت محتمل | نشانه همراه | زمان تقریبی رفع در AL4 | هزینه تقریبی در AL4 (تومان) |
|---|---|---|---|
| سلکتور گیربکس | نمایش نادرست دنده، چراغ گیربکس | ۱ تا ۲ ساعت | ۸ تا ۱۵ میلیون |
| دسته‌دنده | نمایش نادرست PRND، لقی دسته‌دنده | ۳ تا ۴ ساعت | ۳ تا ۱۰ میلیون |
| سیم‌کشی و سوکت‌ها | خطای برقی و قطع ارتباط، حالت اضطراری | حدود ۶ ساعت | ۱۵ تا ۲۵ میلیون |
| تعمیر کامپیوتر گیربکس (TCU) | چراغ گیربکس، خطای ارتباطی | پس از عیب‌یابی | ۵ تا ۷ میلیون |
| تعویض کامپیوتر گیربکس (TCU) | قطع ارتباط با TCU، عملکرد نامنظم | پس از عیب‌یابی | ۱۵ تا ۲۰ میلیون |
اعداد جدول هزینه کل AL4 (اجرت و قطعه) و تقریبیاند و با نوسان بازار تغییر میکنند. در 207 MC، اجرت تعویض سلکتور گیربکس حدود ۲ میلیون تومان (جدا از قطعه) و حدود یک ساعت کار دارد.
بیشتر علت‌های این جدول بیرون از خود گیربکس‌اند: یک سوکت شل، سیمی که زیر ماشین آسیب دیده یا سلکتوری که فرسوده شده. یعنی رفع خط تیره در اغلب موارد به باز کردن گیربکس نمی‌رسد. تعویض TCU آخرین گزینه است، نه اولین؛ پیش از آن سلکتور و سیم‌کشی باید با دیاگ و تست برقی کنار گذاشته شوند.
حالت اضطراری (دنده ۳) چیست و چه علت‌هایی دارد؟
پاسخ کوتاه: حالت اضطراری (Safe mode یا لیمپ) حالتی است که کامپیوتر گیربکس بعد از دیدن یک خطای جدی، تعویض دنده را متوقف میکند و گیربکس را در یک دنده ثابت نگه می‌دارد تا آسیب بیشتری نبیند. در 207 با گیربکس AL4 این دنده، دنده ۳ است. علت‌ها شیر برقی، ساعت گیربکس، سنسورها، سلکتور، سیم‌کشی و حتی پدال گاز و دریچه گاز است.
حالت اضطراری گیربکس چیست؟ یک وضعیت محافظتی، نه یک خرابی مستقل. گیربکس به‌جای ادامه کار با اطلاعات غیرقابل اعتماد، روی دنده‌ای می‌ماند که هم حرکت را ممکن کند و هم کمترین فشار را به قطعات بیاورد.
راننده حالت اضطراری را این‌طور حس میکند: ماشین با یک دنده سنگین راه می‌افتد، شتاب اولیه خیلی کم است و تا هر سرعتی هم بروید، دنده عوض نمی‌شود. در AL4 که گیربکس روی دنده ۳ قفل میشود، شروع حرکت از پشت چراغ قرمز یا در سربالایی به‌وضوح ضعیف است، ولی در سرعت‌های متوسط ماشین تقریباً عادی به نظر می‌رسد.
علت‌های حالت اضطراری را باید به تفکیک گیربکس دید:
در AL4:
- شیر برقیها: پرتکرارترین خطایی که در دیاگ 207 اتومات می‌بینیم، خطای شیر برقی «تنظیم فشار» است. تعویض شیر برقیها در AL4 حدود ۳ تا ۴ ساعت کار دارد و هزینه آن حدود ۱۵ تا ۲۵ میلیون تومان است. شیر برقی غیراصلی هم ممکن است بعد از تعمیر دوباره خطا و چراغ برگرداند. توضیح کامل در شیربرقی 207 آمده.
- سنسور فشار روغن: خطای فشار روغن در دیاگ، تقه و حالت اضطراری. تعویض آن حدود ۲ تا ۳ ساعت و حدود ۸ تا ۱۵ میلیون تومان است.
- سیم‌کشی و سوکت‌ها: خطای برقی و قطع ارتباط.
- خطای سلکتور: از ایرادهای پرتکرار AL4.
در شش‌سرعته 207 MC:
- خرابی سنسورهای دور ورودی و خروجی گیربکس
- خرابی سلکتور
- خرابی شیر برقیها؛ تعمیر یا تعویض آن‌ها حدود یک روز کاری زمان می‌برد، اجرت حدود ۸ میلیون تومان است و هزینه قطعات جداگانه محاسبه میشود
- خرابی ساعت گیربکس
- خرابی قطعات موتوری مثل پدال گاز و دریچه گاز
در 207 MC، هزینه و زمان رفع روشن شدن چراغ هشدار گیربکس به دلیل تعدد عوامل، پس از عیب‌یابی مشخص میشود.
یک نکته که کمتر به آن توجه میشود: حالت اضطراری لزوماً از گیربکس شروع نمی‌شود. اگر پدال گاز یا دریچه گاز اطلاعات نادرست بفرستد، کامپیوتر گیربکس نمی‌تواند بار موتور را درست بفهمد و ممکن است برای احتیاط به حالت اضطراری برود. در این حالت تعمیر گیربکس هیچ کمکی نمی‌کند و دیاگ موتور و گیربکس باید با هم انجام شود.
آیا رانندگی تا تعمیرگاه امن است؟
پاسخ کوتاه: در بیشتر موارد بله، اگر آرام برانید. در حالت اضطراری گیربکس در یک دنده می‌ماند و تعویض دنده انجام نمی‌دهد، به همین دلیل رانندگی آرام تا تعمیرگاه معمولاً امن است. استثناها گاز هرز، ضربه شدید، بوی سوختگی، نشتی آشکار روغن و روغن شیری‌رنگ‌اند؛ در این حالت‌ها رانندگی را به حداقل برسانید یا ماشین را با خودروبر منتقل کنید.
قواعد رانندگی با چراغ گیربکس روشن:
- سرعت را پایین نگه دارید و از شتاب‌گیری ناگهانی پرهیز کنید.
- تا جای ممکن از سربالایی‌های تند و ترافیک سنگین طولانی دور بمانید؛ در AL4، شروع حرکت با دنده ۳ فشار زیادی به گیربکس و توربین می‌آورد.
- بار سنگین نکشید و مسافت را به مسیر مستقیم تا تعمیرگاه یا خانه محدود کنید.
- اگر همراه چراغ، دور موتور بی‌دلیل بالا رفت یا ضربه شدید حس کردید، کنار بزنید.
سفر جاده‌ای حالت خاص خودش را دارد. در جاده، گیربکس AL4 در حالت عادی بیشتر وقت را در دنده ۴ می‌گذراند. در حالت اضطراری و روی دنده ۳، دور موتور در سرعت‌های بالا بیشتر از معمول است و موتور و گیربکس گرم‌تر کار میکنند. یعنی چراغی که در شهر قابل تحمل به نظر می‌رسید، در یک مسیر طولانی بین‌شهری فشار بیشتری می‌آورد. اگر چراغ گیربکس پیش از سفر روشن شده، سفر را با آن شروع نکنید؛ اگر وسط جاده روشن شد، سرعت را پایین بیاورید و برای ادامه مسیر به نزدیک‌ترین شهر فکر کنید، نه مقصد نهایی.
خاموش و روشن کردن چه میکند؟
خاموش کردن ماشین و چند دقیقه صبر، گاهی گیربکس را از حالت اضطراری بیرون می‌آورد و چراغ خاموش میشود. ریست با دستگاه هم همین کار را میکند. هر دو فقط موقتی‌اند: علت سر جایش می‌ماند و با تکرار شرایط، خطا برمی‌گردد.
یک الگوی آشنا: راننده‌ای که هر بار چراغ گیربکس روشن شده، کنار زده، ماشین را خاموش و روشن کرده و ادامه داده. این کار چند هفته جواب داده، چون چراغ می‌رفت و ماشین سالم به نظر می‌رسید. کم‌کم فاصله بین دو بار روشن شدن چراغ کوتاه‌تر شده و یک روز ضربه هنگام تعویض دنده هم اضافه شده. در دیاگ، همان خطای شیر برقی در حافظه بود که از روز اول ثبت شده بود؛ فقط حالا ایراد از شیر برقی به ساعت گیربکس هم رسیده بود.
ریست کردن چراغ تصمیمی را به عقب می‌اندازد، نه مشکلی را؛ خطایی که پاک شود ولی علتش بماند، معمولاً با هزینه بیشتر برمی‌گردد.
دیاگ گیربکس 207 اتومات چند دقیقه کار دارد و حدود ۲۵۰ هزار تومان هزینه دارد. دیاگ هم خطای ثبت‌شده را نشان میدهد و هم داده‌های زنده گیربکس را. مسیر کامل تعمیر بعد از دیاگ را در صفحه تعمیر گیربکس al4 207 می‌بینید. برای همه خدمات و دانستنی‌های خود گیربکس AL4، فارغ از خودرو، صفحه تعمیر گیربکس al4 را ببینید.
جمع‌بندی تصمیم‌ساز
چراغ گیربکس 207 به‌تنهایی معمولاً اجازه رانندگی آرام تا تعمیرگاه را میدهد؛ گاز هرز، ضربه شدید، نشتی یا روغن شیری همراه آن یعنی رانندگی را محدود کنید. در AL4، ماندن در دنده ۳ همان حالت اضطراری است. اگر لکه روغن دیدهاید، اول سطح روغن را بررسی کنید. خط تیره به‌جای حرف دنده بیشتر به سلکتور و سیم‌کشی مربوط است. خاموش و روشن کردن یا ریست فقط چراغ را موقتاً خاموش میکند. با چراغ روشن سفر جاده‌ای را شروع نکنید و دیاگ را به اولین فرصت بیندازید.