پشت چراغ قرمز ایستاده‌اید. چراغ سبز میشود، پا را روی گاز می‌گذارید و 207 یک لحظه مکث میکند، بعد با ضربه‌ای کوچک راه می‌افتد. چند صد متر جلوتر، موقع رفتن از دنده یک به دو، دوباره همان ضربه. هفته بعد چراغ گیربکس هم روشن میشود و دیاگ یک خطا نشان می‌دهد: شیر برقی تنظیم فشار.
این سناریو در 207 اتومات آشناست. پرتکرارترین خطایی که در دیاگ گیربکس 207 می‌بینیم همین خطای شیر برقی تنظیم فشار است و شیر برقی هم پرتقاضاترین قطعه گیربکس این خودرو در تعمیرگاه ماست. این صفحه توضیح می‌دهد شیر برقی و ساعت گیربکس چه کار میکنند، خرابی‌شان چه نشانه‌هایی دارد، و کی بررسی لازم است.
پاسخ کوتاه: شیر برقی و ساعت گیربکس چه کار میکنند؟
پاسخ کوتاه: ساعت گیربکس (بلوک هیدرولیک یا والوبادی) مجموعه‌ای از کانال‌ها و سوپاپ‌هاست که روغن تحت فشار را به کلاچ‌ها و ترمزهای داخلی گیربکس می‌رساند. شیر برقیها (سلونوئیدها) روی همین بلوک نصب‌اند و به فرمان کامپیوتر گیربکس (TCU) مسیر و فشار روغن را باز و بسته میکنند. تعویض دنده نتیجه هماهنگی این دو است.
ساعت گیربکس چیست؟ ساعت گیربکس بخش هیدرولیک گیربکس اتوماتیک است که مثل یک تقسیم‌کننده، روغن را با فشار مشخص به جای درست می‌فرستد.
شیر برقی گیربکس چیست؟ شیر برقی یک سوپاپ الکترومغناطیسی است که با جریان برق کامپیوتر گیربکس باز یا بسته میشود و مقدار و زمان رسیدن روغن را تعیین میکند.
یک تقسیم کار ساده کمک میکند: TCU تصمیم می‌گیرد کی دنده عوض شود، شیر برقی آن تصمیم را به حرکت روغن تبدیل میکند و ساعت گیربکس روغن را به مقصد می‌رساند. اگر هر کدام از این سه حلقه درست کار نکند، راننده نتیجه را به یک شکل حس میکند: ضربه، تأخیر یا تعویض دنده نامنظم. به همین دلیل از روی علامت به‌تنهایی نمی‌شود گفت کدام قطعه خراب است.
پرتکرارترین خطا: تنظیم فشار
پاسخ کوتاه: خطای شیر برقی تنظیم فشار یعنی کامپیوتر گیربکس متوجه شده فشار روغنی که خواسته با فشاری که ساخته شده هماهنگ نیست. علت ممکن است خود شیر برقی باشد، ولی روغن کهنه، اشکال سیم‌کشی و سوکت یا مشکل داخلی ساعت گیربکس هم میتواند همین خطا را بسازد.
شیر برقی تنظیم فشار (که در بعضی منابع با نام EPC شناخته میشود) فشار کلی خط روغن را کنترل میکند. وقتی این فشار درست نباشد، همه دنده‌ها تحت تأثیر قرار می‌گیرند. برای همین است که خرابی این شیر معمولاً با یک علامت محدود به یک دنده خاص خودش را نشان نمی‌دهد و راننده ضربه یا تأخیر را در چند دنده حس میکند.
در بسیاری از مراجعات، این خطا بعد از مدتی رانندگی با تقه خفیف ظاهر میشود، نه یک‌باره. بعضی راننده‌ها تقه را به حساب عادت ماشین می‌گذارند تا روزی که چراغ گیربکس روشن شود.
خواندن خطای تنظیم فشار در دیاگ پایان تشخیص نیست، شروع آن است. پیش از تعویض شیر برقی، باید روغن، سوکت و سیم‌کشی هم بررسی شوند؛ وگرنه ممکن است شیر نو نصب شود و خطا برگردد.
دیاگ گیربکس 207 در بیمارستان خودرو حدود ۲۵۰ هزار تومان هزینه دارد. در 207 با گیربکس AL4، دیاگ معمولاً ۵ تا ۱۰ دقیقه و در ششسرعته 207 MC حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه طول میکشد.
علائم ضعف شیر برقی: صبح‌های سرد، تقه، تأخیر
پاسخ کوتاه: رایج‌ترین علائم ضعف شیر برقی یا ساعت گیربکس در 207 اتومات تقه یا ضربه هنگام تعویض دنده، تأخیر در درگیر شدن D یا R، تعویض دنده نامنظم، ضربه هنگام توقف و روشن شدن چراغ گیربکس است. هیچ‌کدام از این علائم به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که ایراد از شیر برقی است.
وقتی روغن سرد است
در شروع حرکت ممکن است مشکل خفیف باشد یا برعکس، فقط همان موقع حس شود. روغن سرد غلیظ‌تر است و شیر برقی‌ای که کمی کند شده، با روغن سرد دیرتر جواب می‌دهد. بعضی راننده‌ها می‌گویند ماشین صبح‌ها اولین D را با مکث می‌گیرد و بعد از گرم شدن مشکلی ندارد. این الگو بیشتر به هیدرولیک و شیر برقی اشاره دارد تا قطعات مکانیکی، ولی باید بررسی شود.
بعد از گرم شدن و در ترافیک شهری
الگوی برعکس هم دیده میشود. گاهی ایراد فقط در ترافیک خودش را نشان می‌دهد: بعد از مدتی توقف و حرکت در شهر، روغن داغ‌تر و رقیق‌تر شده و نشتی داخلی ساعت گیربکس یا ضعف شیر برقی واضح‌تر میشود. ضربه هنگام رسیدن به چراغ قرمز یا تعویض دنده خشن در سرعت پایین از شکایت‌های رایج همین وضعیت است.
گاز هرز و افت شتاب
اگر فشار روغن به حد لازم نرسد، کلاچ‌های داخلی کامل درگیر نمی‌شوند. نتیجه این است که دور موتور بالا می‌رود ولی ماشین جلو نمی‌کشد، یا شتاب‌گیری کند میشود. گاز هرز را نباید با تقه هم‌وزن دانست؛ لغزش ادامه‌دار ممکن است به کلاچ‌های داخلی آسیب بزند و ایراد را از حد شیر برقی فراتر ببرد.
جدول تصمیم: علامت، احتمال شیر برقی و بررسی لازم
| علامت | احتمال نقش شیر برقی یا ساعت | بررسی لازم |
|---|---|---|
| خطای تنظیم فشار در دیاگ | زیاد، ولی روغن و سیم‌کشی هم مطرح‌اند | بررسی روغن، سوکت و سیم‌کشی پیش از تعویض شیر |
| مکث در شروع حرکت روی D یا R، بیشتر با روغن سرد | متوسط | دیاگ و بررسی کیفیت و سطح روغن |
| ضربه هنگام تعویض دنده در ترافیک شهری | متوسط تا زیاد | دیاگ، بررسی روغن و داده زنده فشار |
| ضربه هنگام توقف پشت چراغ (AL4) | متوسط | دیاگ و بررسی ساعت گیربکس |
| چراغ گیربکس روشن و ماشین در یک دنده مانده | متوسط؛ سنسورها، سلکتور و سیم‌کشی هم ممکن‌اند | رانندگی آرام تا تعمیرگاه و دیاگ |
| دور بالا می‌رود ولی ماشین جلو نمی‌کشد | ممکن است، ولی لغزش داخلی و توربین هم مطرح‌اند | مراجعه زودتر؛ بررسی کامل‌تر |
| لگد هنگام زدن دنده عقب (207 MC) | ممکن است؛ نرم‌افزار TCU و دسته‌موتور هم مطرح‌اند | دیاگ و بررسی دسته‌موتور و پلوس |
اگر چراغ گیربکس روشن شده، صفحه علامت تعجب زرد در 207 توضیح می‌دهد چه کاری امن است و چه کاری نه.
شیر برقی اصلی و غیراصلی
پاسخ کوتاه: شیر برقی غیراصلی در 207 اتومات میتواند خودش علت ایراد باشد. در گیربکس AL4، شیر برقی غیراصلی ممکن است باعث ضربه، تأخیر در درگیری دنده، خطا در دیاگ و روشن شدن چراغ گیربکس شود.
شیر برقی قطعه دقیقی است. زمان باز و بسته شدنش و مقدار روغنی که عبور می‌دهد باید با آنچه کامپیوتر گیربکس انتظار دارد جور باشد. قطعه‌ای که از بیرون همان شکل و همان سوکت را دارد، ممکن است در عمل کمی کندتر یا تندتر کار کند؛ همین اختلاف کوچک به شکل ضربه یا تأخیر حس میشود.
در عمل معمولاً سه حالت در پذیرش دیده میشود:
- 207ای که قبلاً جای دیگری شیر برقی ارزان گرفته و حالا با همان علامت برگشته؛
- 207ای که بعد از تعویض شیر برقی، علامت تازه‌ای پیدا کرده که قبلاً نداشت؛
- 207ای که شیر برقی‌اش عوض شده ولی علت اصلی، مثلاً روغن کهنه یا سوکت معیوب، دست‌نخورده مانده است.
یک الگوی تکراری در پذیرش ما این است: 207 اتوماتیکی که بیشتر در شهر کار میکند، با ضربه در تعویض دنده می‌آید و صاحبش می‌گوید همین چند وقت پیش شیر برقیها را عوض کرده است. دیاگ باز هم خطای تنظیم فشار نشان می‌دهد. در بررسی معلوم میشود قطعه نصب‌شده غیراصلی بوده و روغن گیربکس هم بعد از آن تعمیر عوض نشده است. در چنین مواردی، تعمیر دوباره معمولاً از همین دو نقطه شروع میشود.
بعضی‌ها درباره برندهای خاص، مثلاً شیربرقی ایساکو، می‌پرسند. ما برند خاصی را توصیه نمی‌کنیم؛ ملاک ما اصل بودن قطعه و سازگاری آن با همان گیربکس است. قبل از تعویض شیر برقی بپرسید چه قطعه‌ای نصب میشود و چرا.
فروش قطعه نداریم؛ قطعات را فقط برای تعمیرات خودمان استفاده می‌کنیم. شیر برقی و قطعات موردنیاز تعمیر گیربکس اتوماتیک در تعمیرگاه موجود است.
تعویض روی کار با باز کردن کارتل
پاسخ کوتاه: در اغلب موارد برای تعویض شیر برقی یا تعمیر ساعت گیربکس 207 لازم نیست گیربکس پیاده شود. کارتل (درپوش زیر گیربکس) باز میشود و کار روی خودرو انجام میشود. بعد از این تعمیر، گیربکس با دستگاه لرن میشود.
روند کار معمولاً این‌طور است:
- دیاگ و بررسی روغن: تا معلوم شود خطا واقعاً به شیر برقی یا ساعت برمی‌گردد.
- تخلیه روغن و باز کردن کارتل: شیر برقیها و ساعت گیربکس از همین مسیر در دسترساند.
- بررسی ساعت گیربکس: کانال‌ها، سوپاپ‌ها و فنرها. اگر ساعت آسیب دیده باشد، تعویض شیر برقی به‌تنهایی کافی نیست.
- تعویض شیر برقی یا تعمیر ساعت، و بستن کارتل.
- پر کردن روغن نو: هر دو گیربکس ۶ لیتر روغن دارند. نصب شیر برقی نو با روغن کهنه، همان شرایطی را برمی‌گرداند که قطعه قبلی را از کار انداخت.
- لرن گیربکس با دستگاه و تست حرکت: لرن بعد از تعمیرات داخلی لازم است، برخلاف تعویض روغن تنها که به لرن نیاز ندارد.
مدت و هزینه تقریبی در AL4
| خدمت | زمان تقریبی | هزینه تقریبی کل (تومان) |
|---|---|---|
| تعویض شیر برقیها | ۳ تا ۴ ساعت | ۱۵ تا ۲۵ میلیون |
| تعمیر ساعت گیربکس (بلوک هیدرولیک) | ۳ تا ۵ ساعت | ۲۰ تا ۳۰ میلیون |
این اعداد هزینه کل (اجرت و قطعه) هستند.
مدت و هزینه تقریبی در ششسرعته 207 MC
| خدمت | مدت تقریبی | هزینه تقریبی |
|---|---|---|
| تعمیر یا تعویض شیر برقیها | ۱ روز کاری | اجرت ۸ میلیون تومان؛ هزینه قطعات جداگانه محاسبه میشود |
| تعمیر یا تعویض ساعت گیربکس | ۱ روز کاری | اجرت ۸ میلیون تومان؛ هزینه قطعات جداگانه محاسبه میشود |
همه قیمتها تقریبی‌اند و با نوسان بازار و برند قطعات تغییر میکنند. هزینه نهایی پس از عیب‌یابی و پیش از شروع کار اعلام میشود. گارانتی تعمیرات شش ماه یا ۲۰٬۰۰۰ کیلومتر است، هرکدام زودتر برسد. جزئیات مسیر تعمیر در صفحه تعمیر گیربکس 207 آمده است.
تفاوت در AL4 و ششسرعته
پاسخ کوتاه: هر دو گیربکس 207 شیر برقی و ساعت دارند، ولی قطعاتشان مشترک نیست و ایرادهای شاخصشان هم فرق دارد. در AL4 خطای تنظیم فشار و شیر برقی غیراصلی شایع‌ترند؛ در ششسرعته 207 MC، شکستن یا ضعف فنر سوپاپ‌های ساعت و شیر برقیها یکی از علتهای احتمالی لگد دنده عقب است.
| مورد | AL4 (207 فرانسوی ۸۹ تا ۹۱، 207 مدل ۹۶ تا ۱۴۰۰) | ششسرعته DAE یا LANDAI (207 MC) |
|---|---|---|
| ایراد شاخص مرتبط | خطای شیر برقی تنظیم فشار؛ ضربه و تأخیر با شیر برقی غیراصلی | لگد دنده عقب؛ یکی از علت‌ها فنر سوپاپ‌های ساعت و شیر برقیها |
| علتهای دیگری که همان علامت را می‌سازند | روغن کهنه، سیم‌کشی و سوکت، سلکتور | نرم‌افزار TCU، دسته‌موتور، پلوس و مشعلی پلوس، سولفاته شدن کانکتور، پایین بودن سطح روغن |
| شیوه محاسبه هزینه | هزینه کل (اجرت و قطعه) | اجرت؛ هزینه قطعات جداگانه |
| لرن بعد از تعمیر | لازم | لازم |
| روغن | فرمول AL4 / LT71141 | مولتی با تأییدیه ATF WS (یا ATF JWS 3309 و ATF SP-IV) |
در 207 MC یک نکته مهم وجود دارد: لگد دنده عقب لزوماً به معنای خرابی شیر برقی یا ساعت نیست. گاهی با به‌روزرسانی نرم‌افزار TCU رفع میشود و گاهی ضربه از دسته‌موتور یا پلوس است. پیش از تصمیم برای تعویض قطعات هیدرولیک، این گزینه‌های ساده‌تر بررسی میشوند. صفحه تعمیر گیربکس 207 mc این مسیر را توضیح داده است.
برای AL4، که روی 206، پارس، 407 و C5 هم نصب میشود، توضیح بیشتر درباره شیر برقی‌هایش در صفحه شیر برقی 206 اتومات و صفحه مرجع آموزش گیربکس al4 آمده است.
جمع‌بندی تصمیم‌ساز
اگر دیاگ خطای تنظیم فشار نشان داده یا 207 شما در شهر تقه و تأخیر دارد، شیر برقی یکی از مظنون‌های اصلی است، ولی تنها مظنون نیست. پیش از تعویض، روغن، سوکت و سیم‌کشی را بررسی کنید و بپرسید چه قطعه‌ای نصب میشود؛ شیر برقی غیراصلی خودش میتواند علت ضربه باشد. در اغلب موارد گیربکس پیاده نمی‌شود. گاز هرز را عقب نیندازید، چون لغزش ادامه‌دار ایراد را بزرگ‌تر میکند. در 207 MC اول نرم‌افزار و دسته‌موتور را کنار بگذارید.
بررسی شیر برقی و ساعت گیربکس در بیمارستان خودرو
اگر خطای تنظیم فشار گرفته‌اید یا 207 شما تقه و تأخیر دارد، قدم بعدی بررسی است، نه خرید قطعه. حدس زدن و تعویض شیر برقی بدون دیاگ ممکن است باعث شود دو بار هزینه بدهید: یک بار برای قطعه‌ای که علت نبود و یک بار برای علت واقعی. در بیمارستان خودرو اول دیاگ و بررسی روغن انجام میشود (حدود ۲۵۰ هزار تومان) و بعد تصمیم درباره تعمیر با شما گرفته میشود. پیش از مراجعه می‌توانید از مشاوره تلفنی رایگان استفاده کنید.
رزرو نوبت فقط تلفنی: ۰۹۱۲۰۷۲۷۲۵۲ · ۰۹۱۲۰۷۲۷۲۴۲ آدرس: تهران، ستارخان، جنب برق آلستوم، خیابان نیرو — بیمارستان خودرو · ساعت کاری: ۹ صبح تا ۹ شب گارانتی تعمیرات: شش ماه یا ۲۰٬۰۰۰ کیلومتر، هرکدام زودتر برسد مسیریابی: گوگل مپ · نشان · بلد
بازگشت: گیربکس اتوماتیک 207 · راهنمای 207 اتومات
ناظر فنی محتوا: مهندس معصومی — مدیر بیمارستان خودرو، کاردانی مکانیک خودرو و کارشناسی مهندسی سیالات