با 207 اتومات هر روز چند تصمیم کوچک می‌گیرید که خودتان شاید متوجهشان نباشید: پشت چراغ قرمز روی D بمانید یا N بزنید، در سربالایی ماشین را با گاز نگه دارید یا با ترمز، صبح زمستان چقدر صبر کنید، و وقتی کارواش پیشنهاد موتورشویی می‌دهد قبول کنید یا نه. هیچکدام از این‌ها گیربکس را یک‌شبه خراب نمیکند. ولی جمعشان در طول چند سال، فرق یک گیربکس سالم را با گیربکسی که زودتر به تعمیرگاه می‌رسد رقم میزند.
این صفحه همین تصمیم‌ها را یکی‌یکی مرور میکند؛ برای هر دو گیربکس 207 اتومات، یعنی AL4 چهارسرعته و شش‌سرعته DAE یا LANDAI.
خلاصه: چه کارهایی گیربکس 207 اتومات را سالم نگه می‌دارد؟
پاسخ کوتاه: سه چیز بیشترین اثر را دارد: تعویض به‌موقع روغن با روغن درست، رانندگی نرم در شروع حرکت و در دقایق اول بعد از روشن کردن، و جدی گرفتن نشانه‌های کوچک مثل تأخیر در درگیری دنده یا تقه. در 207 MC بررسی خنک‌کن گیربکس هم به این فهرست اضافه میشود.
پیش از هر نکته رانندگی، بدانید 207 شما کدام گیربکس را دارد. 207 فرانسوی مدل ۸۹ تا ۹۱ و 207 اتومات مدل ۹۶ تا ۱۴۰۰ گیربکس AL4 دارند. 207 MC گیربکس شش‌سرعته DAE یا LANDAI دارد؛ نسخه DAE همان گیربکسی است که روی تارا اتوماتیک و دنا پلاس نصب است. روغن و بازه سرویس این دو با هم فرق میکند:
| مورد | AL4 (207i فرانسوی و ایرانیزه) | شش‌سرعته DAE یا LANDAI (207 MC) |
|---|---|---|
| روغن | فرمول AL4 / LT71141؛ رنگ زرد یا قرمز فقط رنگدانه است | مولتی با تأییدیه ATF WS (توصیه اول)، ATF JWS 3309 یا ATF SP-IV |
| حجم | ۶ لیتر؛ برای تعویض با دستگاه ۷ لیتر | ۶ لیتر؛ برای تعویض با دستگاه ۷ لیتر |
| بازه تعویض | روغن ایرانی ۲۵ تا ۳۰ هزار کیلومتر؛ آلمانی و کره‌ای ۵۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر | هر ۶۰٬۰۰۰ کیلومتر یا ۵ سال، هرکدام زودتر |
| نقطه حساس | شیر برقی‌ها، سلکتور، سیمکشی | خنک‌کن گیربکس، لگد دنده عقب |
| گیربکس نو یا تازه تعویض‌شده | سرویس اولیه در ۵٬۰۰۰ کیلومتر | سرویس اولیه در ۵٬۰۰۰ کیلومتر |
در AL4 یک نکته عملی هم هست: تخلیه دستی فقط حدود ۲٫۵ تا ۳ لیتر از ۶ لیتر روغن را بیرون می‌آورد و نزدیک نصف روغن کهنه در گیربکس می‌ماند. برای همین تعویض روغن گیربکس 207 با دستگاه نتیجه کامل‌تری می‌دهد.
اگر فقط یک کار از این صفحه انجام می‌دهید، موعد تعویض روغن گیربکس را با نوع روغنی که ریخته‌اید تطبیق بدهید؛ با روغن ایرانی در AL4، بازه نصف میشود.
شروع حرکت و رانندگی در ترافیک
پاسخ کوتاه: بعد از زدن D یا R، یک لحظه صبر کنید تا دنده درگیر شود و بعد گاز بدهید. در توقف‌های کوتاه پشت چراغ، ماندن روی D با پای روی ترمز معمولاً مشکلی ندارد. جابهجا کردن مدام دسته‌دنده بین D و N در هر توقف، فایده خاصی ندارد و هر بار یک درگیری تازه به گیربکس تحمیل میکند.
لحظه درگیری دنده
در شروع حرکت ممکن است مشکل خفیف باشد و فقط کسی که حواسش به ماشین است آن را حس کند. وقتی دسته را از P یا N روی D می‌گذارید، گیربکس سالم بعد از مکثی کوتاه درگیر میشود و یک تکان نرم حس می‌کنید. اگر پیش از این تکان گاز بدهید، درگیری زیر بار انجام میشود و ضربه‌اش به قطعات داخلی بیشتر است.
دو چیز را زیر نظر داشته باشید. اگر مکث درگیری طولانی‌تر از قبل شده، یا تکان درگیری به ضربه تبدیل شده، این‌ها نشانه‌اند، نه عادت ماشین. در 207 MC، لگد هنگام زدن دنده عقب ایراد شناخته‌شده‌ای است که علتش ممکن است نرم‌افزار TCU، فنر سوپاپ‌های ساعت و شیر برقی‌ها، یا حتی دسته‌موتور و پلوس باشد. در AL4 ضربه هنگام توقف و ضربه در تعویض دنده بیشتر دیده میشود.
ترافیک و توقف‌های پی‌درپی
ترافیک شهری سخت‌ترین شرایط برای گیربکس اتوماتیک است: حرکت و توقف پشت‌سرهم، دور پایین و گرمای زیاد. گاهی ایراد فقط در ترافیک خودش را نشان می‌دهد؛ صبح در خیابان خلوت چیزی حس نمی‌شود ولی عصر، بعد از یک ساعت ترافیک، تأخیر در عوض شدن دنده یا ضربه خفیف پیدا میشود.
در توقف کوتاه، روی D بمانید و ترمز را نگه دارید. در توقف طولانی، مثلاً وقتی ترافیک کاملاً قفل شده، گذاشتن روی N یا P و کشیدن ترمز دستی می‌تواند کمی از بار گیربکس کم کند. چیزی که توصیه نمیکنیم، زدن N در حال حرکت است؛ مثلاً در سرازیری برای «صرفه‌جویی در بنزین». این کار ترمز موتوری را از بین می‌برد و برگرداندن به D در حال حرکت هم درگیری ناگهانی ایجاد میکند.
در 207 MC یک نکته دیگر هم هست. خنک‌کن گیربکس شش‌سرعته ضعف ساختاری دارد و ترافیک تابستان بیشترین فشار را روی آن می‌گذارد. اگر 207 MC دارید و بیشتر در ترافیک شهر رانندگی می‌کنید، بررسی خنک‌کن را همراه هر تعویض روغن گیربکس بخواهید. توصیه تجربی تعمیرگاه برای تعویض پیشگیرانه آن حدود ۴۰ هزار کیلومتر است؛ این عدد از کارخانه نیامده و از دیدن خرابی‌های تکراری آمده.
سربالایی، رمپ پارکینگ و سرازیری
پاسخ کوتاه: در سربالایی و رمپ، ماشین را با ترمز نگه دارید، نه با گاز. هنگام پارک در شیب، اول ترمز دستی را بکشید و بعد دسته را روی P بگذارید. در سرازیری طولانی، اگر خودرو حالت دستی (تیپترونیک) دارد، دنده پایین‌تر به ترمزها کمک میکند.
نگه داشتن ماشین در سربالایی با فشار ملایم روی گاز، کاری است که خیلی‌ها از روی عادت گیربکس دستی انجام می‌دهند. در گیربکس اتوماتیک این یعنی موتور می‌چرخد، ماشین حرکت نمیکند و انرژی در توربین و روغن به گرما تبدیل میشود. چند ثانیه‌اش مسئله‌ای نیست، ولی در صف طولانی رمپ پارکینگ یا ترافیک سربالایی، روغن را بی‌دلیل داغ میکند.
پارک در شیب هم یک ترتیب درست دارد. اگر اول P بزنید و بعد ترمز را رها کنید، وزن ماشین روی ضامن پارک گیربکس می‌افتد و موقع بیرون آوردن دسته از P ممکن است صدای تق و سفتی دسته را حس کنید. اگر اول ترمز دستی را بکشید، بعد P بزنید، وزن روی ترمز دستی می‌ماند.
سربالایی همچنین جایی است که ایرادهای پنهان زودتر رو می‌شوند. در عمل معمولاً اولین نشانه افت فشار روغن یا کند شدن شیر برقی، در سربالایی دیده میشود: دنده دیرتر عوض میشود، دور بالا می‌ماند و ماشین سنگین‌تر از همیشه بالا می‌رود. خیلی‌ها این را به حساب پر بودن ماشین یا ضعف موتور می‌گذارند.
| آنچه در سربالایی حس می‌کنید | علت محتمل | اقدام پیشنهادی |
|---|---|---|
| دنده دیرتر از قبل عوض میشود و دور بالا می‌ماند | روغن کهنه، افت فشار روغن، شیر برقی | بررسی روغن و دیاگ گیربکس |
| دور بالا می‌رود ولی ماشین بالا نمی‌کشد | لغزش داخلی، ضعف توربین | مراجعه زودتر؛ رانندگی در سربالایی را محدود کنید |
| بوی سوختگی بعد از سربالایی طولانی | داغ شدن روغن گیربکس | توقف و خنک شدن خودرو، بعد بررسی روغن |
گرم کردن خودرو در صبح سرد
پاسخ کوتاه: در صبح سرد، روشن گذاشتن طولانی ماشین در جا لازم نیست. کافی است چند لحظه بعد از روشن کردن صبر کنید و دقایق اول را آرام برانید؛ بدون شتاب‌گیری تند و دور بالا. روغن گیربکس با حرکت آرام زودتر از درجا گرم میشود.
روغن سرد غلیظ‌تر است و فشار هیدرولیک گیربکس تا گرم شدنش به حالت عادی نمی‌رسد. برای همین بعضی 207های اتومات در صبح‌های سرد دنده را کمی دیرتر یا با ضربه کمی محسوس‌تر عوض می‌کنند و بعد از گرم شدن عادی می‌شوند. این تا حدی طبیعی است.
مرز طبیعی و غیرطبیعی را این‌طور تشخیص بدهید: اگر رفتار سرد ماشین نسبت به زمستان پارسال بدتر شده، یا بعد از گرم شدن هم ضربه و تأخیر از بین نمی‌رود، دیگر نمی‌شود آن را به هوا نسبت داد. بعد از گرم شدن گیربکس، نشانه واقعی معمولاً واضح‌تر میشود، نه کمتر.
چیزی که در صبح سرد بیشترین آسیب را میزند، گاز دادن تند در همان دقیقه اول است؛ مثلاً وقتی دیرتان شده و از پارکینگ مستقیم وارد بزرگراه می‌شوید. اگر صبح‌ها عجله دارید، همان چند دقیقه اول را با گاز ملایم برانید؛ این از روشن گذاشتن طولانی ماشین در جا مفیدتر است.
سفر جاده‌ای با 207 اتومات
پاسخ کوتاه: پیش از سفر طولانی، موعد تعویض روغن گیربکس را چک کنید و اگر نزدیک است، پیش از سفر انجامش دهید. اگر 207 در طول مسیر به حالت اضطراری رفت، رانندگی آرام تا نزدیکترین تعمیرگاه معمولاً امن است. اگر گاز هرز شدید دارد یا حرکت نمیکند، بهتر است با یدک جابهجا شود.
سفر جاده‌ای برای گیربکس ساده‌تر از ترافیک شهر است، چون دنده و دور ثابت می‌ماند. ولی دو موقعیت در سفر فشار زیادی می‌آورد: گردنه‌ها و سربالایی‌های طولانی، و سبقت‌هایی که با کیک‌داون (فشار کامل پدال گاز) انجام می‌شوند. اگر روغن گیربکس کهنه باشد، این دو جا اولین جایی‌اند که ایراد پیدا میشود.
یک الگو که بارها در پذیرش دیده‌ایم: صاحب 207 اتومات پیش از سفر سرویس روغن موتور را انجام داده ولی روغن گیربکس از موعدش گذشته است. در مسیر رفت چیزی حس نمی‌شود. در برگشت، بعد از چند ساعت رانندگی و یک گردنه طولانی، چراغ گیربکس روشن میشود و ماشین در یک دنده می‌ماند. با رانندگی آرام به شهر می‌رسد؛ دیاگ خطای شیر برقی نشان می‌دهد و روغن تیره و خسته است. اگر تعویض روغن پیش از سفر انجام شده بود، احتمالاً این توقف پیش نمی‌آمد.
حالت اضطراری خودش ترسناک‌تر از آن است که به نظر می‌رسد. در این حالت گیربکس در یک دنده ثابت می‌ماند (در AL4 دنده سه) و دیگر دنده عوض نمیکند. خاموش و روشن کردن ماشین ممکن است چراغ را موقتاً خاموش کند، ولی ریست کردن علت را رفع نمیکند. چراغ هشدار گیربکس در 207 تا سال ۱۳۹۰ چراغ S و برف است و در 207 ایرانیزه ۹۶ به بعد چرخ‌دنده زرد با علامت تعجب. توضیح کامل این حالت را در چراغ هشدار و حالت اضطراری گیربکس 207 نوشته‌ایم.
موتورشویی و آسیب سلکتور
پاسخ کوتاه: موتورشویی با آب پرفشار ممکن است آب را به سوکتها، سلکتور و سیمکشی گیربکس برساند و باعث خطای سلکتور، روشن شدن چراغ گیربکس یا حتی رفتن به حالت اضطراری شود. اگر موتورشویی لازم است، با فشار کم انجام شود و سوکتها و قطعات برقی پوشانده شوند.
سلکتور قطعه‌ای است که به کامپیوتر گیربکس خبر می‌دهد دسته‌دنده روی P، R، N یا D است. اگر این اطلاعات غلط برسد، گیربکس نمی‌داند در چه وضعیتی باید باشد. نتیجه‌اش ممکن است نمایش اشتباه دنده روی آمپر، روشن شدن چراغ گیربکس، روشن نشدن خودرو یا درگیر نشدن درست دنده باشد.
در AL4، خطای سلکتور یکی از ایرادهای پرتکرار است و ایرادهای سیمکشی و سوکت هم کم دیده نمی‌شود. رطوبت و آب از عواملی است که می‌تواند کانکتورها را دچار اکسید و سولفاته شدن کند. این خرابی گاهی همان روز موتورشویی دیده نمی‌شود و چند روز یا چند هفته بعد، وقتی اکسید پیشرفت کرد، خودش را نشان می‌دهد. بعضی راننده‌ها همین فاصله زمانی را نمی‌بینند و رابطه خطا با موتورشویی را حدس نمی‌زنند.
پیش از موتورشویی 207 اتومات، بپرسید با چه فشاری و آیا سوکتها پوشانده می‌شوند؛ اگر جواب روشنی نگرفتید، از خیرش بگذرید. گرد و خاک روی موتور به گیربکس آسیبی نمی‌زند، ولی آب پرفشار روی سوکت ممکن است بزند.
اگر بعد از شستشو خطای سلکتور یا چراغ گیربکس پیدا شد:
| نشانه بعد از موتورشویی | علت محتمل | اقدام پیشنهادی |
|---|---|---|
| نمایش اشتباه P، R، N، D روی آمپر | نفوذ آب به سلکتور یا سوکت آن | خشک شدن و بررسی سلکتور؛ دیاگ برای خواندن خطا |
| چراغ گیربکس روشن یا حالت اضطراری | خطای برقی در سوکتها یا سیمکشی | دیاگ؛ پاک کردن خطا بدون بررسی سوکت فایده ندارد |
| روشن نشدن خودرو در P | سیگنال نادرست سلکتور | بررسی سلکتور و سیمکشی |
هزینه تعمیر یا تعویض سلکتور در AL4 حدود ۸ تا ۱۵ میلیون تومان است (شامل قطعه) و در شش‌سرعته اجرت تعویض سلکتور حدود ۲ میلیون تومان (جدا از قطعه) با حدود یک ساعت کار. همه اعداد تقریبی‌اند و با نوسان بازار تغییر می‌کنند. اگر ایراد به سیمکشی و سوکتها کشیده شده باشد، کار بیشتر میشود و هزینه پس از عیب‌یابی مشخص میشود.
اشتباهات رایج رانندگان 207 اتومات
پاسخ کوتاه: پرتکرارترین اشتباه‌ها این‌هاست: عقب انداختن تعویض روغن، ریختن روغن نامناسب، استفاده از مکمل گیربکس، ریست کردن چراغ گیربکس به‌جای پیدا کردن علت، زدن دنده در حال حرکت، و نادیده گرفتن تأخیر خفیف در درگیری دنده.
| اشتباه | چرا مشکل‌ساز است | کار درست |
|---|---|---|
| تعویض روغن را تا «وقتی ایراد پیدا شد» عقب انداختن | روغن کهنه فشار هیدرولیک را پایین می‌آورد و شیر برقی‌ها را کند میکند | تعویض در موعد، با توجه به نوع روغن |
| خرید روغن بر اساس رنگ | در AL4 رنگ زرد یا قرمز فقط رنگدانه است؛ ملاک فرمول است | روغن با فرمول AL4 / LT71141 برای AL4؛ روغن با تأییدیه ATF WS برای شش‌سرعته |
| استفاده از مکمل گیربکس | مکمل علت تقه را پنهان میکند و تشخیص را سختتر | مکمل را برای هیچکدام از دو گیربکس توصیه نمیکنیم |
| ریست کردن چراغ گیربکس و ادامه رانندگی | ریست موقت است و علت سر جایش می‌ماند | دیاگ و پیدا کردن علت |
| زدن R پیش از توقف کامل، یا P در حال حرکت | درگیری ناگهانی و ضربه به قطعات داخلی | اول توقف کامل، بعد تعویض وضعیت دسته‌دنده |
| زدن N در سرازیری | از دست رفتن ترمز موتوری و درگیری ناگهانی هنگام برگرداندن به D | ماندن روی D؛ در سرازیری طولانی دنده پایین‌تر |
| نگه داشتن ماشین در سربالایی با گاز | داغ شدن روغن | نگه داشتن با ترمز |
| تعویض شیر برقی بدون دیاگ یا با قطعه غیراصلی | در AL4 شیر برقی غیراصلی خودش ممکن است علت ضربه و تأخیر درگیری شود | دیاگ پیش از هر تعویض قطعه |
| بی‌توجهی به سرویس اولیه گیربکس نو یا تازه تعویض‌شده | روغن اول کار گیربکس نو بیشتر آلوده میشود | سرویس اولیه در ۵٬۰۰۰ کیلومتر |
یک اشتباه هم هست که در جدول جا نمی‌شود: بعضی‌ها بعد از تعویض روغن گیربکس اصرار به «لرن» یا ریست گیربکس دارند. لرن فقط بعد از تعمیرات داخلی و با دستگاه لازم است و بعد از تعویض روغن نیازی به آن نیست.
تأخیر خفیف در عوض شدن دنده هم چیزی است که خیلی‌ها عادی می‌دانند. در AL4، همین تأخیر گاهی اولین نشانه افت فشار است. اگر دنده به‌موقع عوض نمی‌شود یا گیربکس روی یک دنده گیر میکند، صفحه عوض نشدن دنده 207 اتومات علائم را دقیق‌تر تفکیک کرده است.
کی باید 207 اتومات را برای بررسی آورد؟
پاسخ کوتاه: اگر یکی از این نشانه‌ها را دارید، بهتر است بررسی شود: تقه یا ضربه تازه در تعویض دنده، تأخیر بیشتر از قبل در درگیری D یا R، گاز هرز، روشن شدن چراغ گیربکس، لکه روغن زیر ماشین، یا رفتار سرد ماشین که بعد از گرم شدن هم عادی نمی‌شود.
بیشتر این نشانه‌ها در قدم اول با دیاگ گیربکس و بررسی روغن روشن می‌شوند. دیاگ برای 207 حدود ۲۵۰ هزار تومان است و پیش از آن می‌توانید از مشاوره تلفنی رایگان استفاده کنید. گاز هرز را از بقیه جدا بگیرید: لغزشی که امروز خفیف است، اگر ادامه پیدا کند ممکن است قطعات بیشتری را درگیر کند.
جمع‌بندی تصمیم‌ساز
اول بدانید 207 شما AL4 دارد یا شش‌سرعته MC، و روغن را در موعد خودش و با روغن درست عوض کنید؛ در AL4 با روغن ایرانی هر ۲۵ تا ۳۰ هزار کیلومتر. بعد از زدن D یا R صبر کنید تا دنده درگیر شود، در سربالایی ماشین را با ترمز نگه دارید و در حرکت N نزنید. موتورشویی با آب پرفشار را کنار بگذارید. اگر تقه، تأخیر تازه، گاز هرز یا چراغ گیربکس دیدید، با دیاگ شروع کنید، نه با ریست یا مکمل.
بررسی 207 اتومات در بیمارستان خودرو
اگر بعد از خواندن این صفحه نشانه‌ای را در 207 خود شناختید، لازم نیست حدس بزنید از کجاست. مشاوره تلفنی رایگان است و معمولاً با شنیدن شرح علامت، میشود گفت دیاگ لازم است یا فقط موعد سرویس رسیده. اگر بررسی حضوری لازم باشد، دیاگ حدود ۲۵۰ هزار تومان است و برآورد هزینه پیش از شروع هر کاری گفته میشود. فروش قطعه نداریم؛ قطعات را فقط برای تعمیرات خودمان استفاده می‌کنیم.
رزرو نوبت فقط تلفنی: ۰۹۱۲۰۷۲۷۲۵۲ · ۰۹۱۲۰۷۲۷۲۴۲ آدرس: تهران، ستارخان، جنب برق آلستوم، خیابان نیرو — بیمارستان خودرو · ساعت کاری: ۹ صبح تا ۹ شب گارانتی تعمیرات: شش ماه یا ۲۰٬۰۰۰ کیلومتر، هرکدام زودتر برسد مسیریابی: گوگل مپ · نشان · بلد
بازگشت: گیربکس اتوماتیک 207 · مشکلات 207 اتوماتیک · خنک‌کن گیربکس 207
ناظر فنی محتوا: مهندس معصومی — مدیر بیمارستان خودرو، کاردانی مکانیک خودرو و کارشناسی مهندسی سیالات