ساعت پنج عصر، خودرو کنار خیابان پارک است و موتورش گرم. فروشنده می‌گوید «همین الان از سر کار آمدم». شما سوئیچ را می‌گیرید، یک دور کوتاه در خیابان می‌زنید و همه‌چیز خوب به‌نظر میرسد. مشکل اینجاست که مهم‌ترین نشانههای یک تارای کارکرده، در موتور گرم و در یک دور کوتاه شهری دیده نمیشوند.
این راهنما از نگاه تعمیرگاه نوشته شده: چه چیزهایی را پیش از دیدن خودرو بپرسید، در بازدید به چه نشانه‌هایی نگاه کنید، و در رانندگی آزمایشی چه شرط‌هایی را بسازید. اگر دنبال تارای اتوماتیک هستید، تست گیربکس موضوع جداگانه و مفصلی دارد که در راهنمای خرید تارا اتوماتیک دست دوم آمده است.
پیش از دیدن خودرو؛ چهار سوال تلفنی
چهار سوال را پیش از رفتن بپرسید: سال ساخت و تیپ، سابقه تعویض تسمه تایم، وضعیت فراخوان فرمان برقی، و اینکه خودرو را می‌توان با موتور سرد دید یا نه. پاسخ این چهار سوال، نیمی از کار را پیش از حرکت انجام می‌دهد.
سال ساخت و تیپ. تارای دنده‌ای در دو نسخه عرضه شده: V1 با گیربکس دستی پنج دنده، از ۱۳۹۹ تا نیمه دوم ۱۴۰۲، و V1 پلاس با گیربکس دستی شش دنده، از نیمه دوم ۱۴۰۲ به بعد. موتور هر دو TU5P است و تفاوت واقعی این دو تیپ فقط در گیربکس است. پس اگر فروشنده تفاوت‌های دیگری را به‌عنوان مزیت تیپ مطرح کرد، سراغ مدارک بروید.
سابقه تعویض تسمه تایم. تسمه تایم موتور TU5P هر ۶۰٬۰۰۰ کیلومتر تعویض میشود. بپرسید آخرین تعویض در چه کارکردی انجام شده و فاکتور دارد یا نه. اگر خودرو از این عدد گذشته و سابقه‌ای در دست نیست، این هزینه را از ابتدا در محاسبه خودتان بگذارید.
وضعیت فراخوان فرمان برقی. درباره‌اش در بخش برق توضیح داده‌ایم، ولی سوالش تلفنی است: آپدیت نرمافزار فرمان برقی در نمایندگی انجام شده یا نه.
دیدن خودرو با موتور سرد. این یکی مهم‌ترین شرط بازدید است. استارت سرد، صدای اولیه موتور، دود اولیه و رفتار دور درجا در دقایق اول، چیزهایی را نشان می‌دهد که در موتور گرم پنهان می‌مانند. اگر فروشنده با دیدن خودرو در حالت سرد مخالفت کرد، همین یک پاسخ ارزش تجدیدنظر دارد.
| بخش | چه بررسی کنید | نشانه هشدار | اولویت |
|---|---|---|---|
| استارت سرد | مدت استارت‌خوردن، صدای اولیه، دود اگزوز در دقایق اول | استارت طولانی، صدای تقتق اولیه، دود غیرعادی | بالا |
| دور درجا | ثابت بودن دور، لرزش روی فرمان و دسته دنده | نوسان دور، ریپ زدن، لرزش محسوس | بالا |
| چراغ‌های پشت‌آمپر | خاموش شدن چراغ‌ها بعد از استارت | روشن ماندن چک، ایربگ، ABS، استپ یا چراغ فرمان | بالا |
| تسمه تایم | فاکتور و کارکرد آخرین تعویض | سابقه نامعلوم و کارکرد بالای ۶۰٬۰۰۰ کیلومتر از آخرین تعویض | بالا |
| سیستم خنک‌کاری | سطح و رنگ مایع خنککننده، نشتی زیر خودرو، رفتار عقربه دما در ترافیک | کم بودن آب، آثار نشتی، بالا رفتن دما در توقف | بالا |
| فرمان برقی | سنگینی در پارک و مانور، تفاوت چپ و راست، چراغ هشدار فرمان | سفتی یا سنگینی محسوس، چراغ فرمان روشن | بالا |
| گیربکس دستی و کلاچ | نقطه درگیری کلاچ، جا رفتن دنده‌ها، صدا در دنده عقب | لرزش کلاچ، سخت جا رفتن دنده، صدای غیرعادی | بالا |
| برق و سنسورها | خطاهای ثبتشده با دیاگ | وجود خطا، حتی وقتی چراغی روشن نیست | بالا |
| مدارک و سابقه | سند، کارت، فاکتورهای سرویس، دفترچه | نبود سابقه سرویس، مغایرت مدارک | بالا |
| ترمز | رفتار پدال، کشیدن خودرو به یک سمت در ترمز، صدا | لرزش در ترمز، کشیدن به یک طرف | متوسط |
| جلوبندی و تایرها | صدا روی دست‌انداز، لقی، الگوی سایش تایر | تقتق روی دست‌انداز، سایش نامتقارن | متوسط |
| کولر و بخاری | خنک شدن و گرم شدن در حالت ثابت | ضعیف بودن کولر، بوی غیرعادی | متوسط |
| باتری و شارژ | رفتار استارت، چراغ باتری | استارت ضعیف، روشن ماندن چراغ باتری | متوسط |
| بدنه و شاسی | یکدستی رنگ، فاصله درزها، آثار تصادف | رنگ‌شدگی گسترده، مغایرت درزها | متوسط |
بررسی موتور TU5P؛ به چه چیزی گوش بدهید
پنج ایراد در مراجعات تعمیرگاه به‌عنوان مشکلات پرتکرار موتور تارا دیده می‌شوند: ریپ زدن، ایراد واشر سرسیلندر، گاز نخوردن، صدای ناک و تقتق، و خاموش شدن موتور. در بازدید خودرو، به‌جای پرسیدن «موتور سالم است؟»، دنبال نشانه این پنج مورد باشید.
درباره صدا، شرط مهم دمای موتور است. صدای تقتق و ناک در موتور سرد شنیده میشود و بعد از گرم شدن کمتر یا محو میشود؛ به همین دلیل خودرویی که با موتور گرم تحویل داده میشود، این علامت را نشان نمی‌دهد. اگر شرط موتور سرد را نتوانستید بسازید، حداقل در رانندگی آزمایشی به رفتار موتور زیر بار — در سربالایی و در شتاب‌گیری — توجه کنید.
درباره واشر سرسیلندر، نشانههای محتمل در بازدید قابل دیدن‌اند: سطح پایین مایع خنککننده بدون نشتی ظاهری، آثار قاطی شدن آب و روغن، و بالا رفتن دما در توقف. درب روغن را باز کنید و به حالت روغن نگاه کنید. این‌ها تشخیص قطعی نیستند، ولی برای تصمیم «این خودرو را کارشناسی دقیق‌تری لازم دارد» کافی‌اند.
درباره ریپ زدن و گاز نخوردن، نکته‌ای که زیاد نادیده می‌ماند: این دو علامت هم در فهرست مشکلات رایج موتور تارا قرار می‌گیرند و هم در فهرست مشکلات برق و ECU. یعنی دیدنشان به‌تنهایی نمی‌گوید تعمیر سنگین در راه است یا یک ایراد برقی قابل رفع. همین ابهام، دلیل خوبی برای خطاخوانی پیش از خرید است — کاری که حدود ۱۵ دقیقه وقت می‌گیرد و حدود ۲۵۰ هزار تومان هزینه دارد، در برابر عددی که یک تصمیم اشتباه به شما تحمیل میکند.
| علامت در بازدید | علت محتمل | اقدام پیشنهادی پیش از خرید |
|---|---|---|
| صدای تقتق در استارت سرد | ایراد تایمینگ، لقی قطعات متحرک، در موارد شدیدتر یاتاقان | کارشناسی فنی پیش از تصمیم؛ این علامت را نادیده نگیرید |
| ریپ زدن یا نوسان دور در درجا | مدار جرقه، سنسورها، مسیر سوخت یا در موارد جدی‌تر افت کمپرس | خطاخوانی؛ تفکیک برقی از مکانیکی تفاوت زیادی در هزینه دارد |
| افت مایع خنککننده بدون نشتی ظاهری | احتمال ایراد واشر سرسیلندر یا نشتی داخلی | بررسی تخصصی؛ ریسک این مورد بالا است |
| گاز نخوردن و افت شتاب در سربالایی | مسیر هوا و سوخت، دریچه گاز برقی، سنسورها، ایراد CVVT | خطاخوانی و بررسی؛ در بسیاری موارد ریشه برقی دارد |
| چراغ چک روشن یا خطای ثبتشده | طیف وسیع؛ از یک سنسور تا ایراد مکانیکی | خطا را بخوانید؛ چراغ خاموش هم می‌تواند خطای ثبتشده داشته باشد |
درباره CVVT هم یک نکته عملی وجود دارد: علائمی مثل نوسان دور در درجا، افت شتاب در دور پایین و سخت روشن شدن می‌توانند به این مجموعه مربوط باشند و خطاهایش از خانواده P0010، P0011 و P0012 است. گاهی ریشه ایراد روغن کثیف یا گرفتگی مسیر روغن است، نه خرابی قطعه — که یعنی سابقه سرویس روغن خودرو، اطلاعات مفیدی درباره‌اش می‌دهد.
گیربکس دستی و کلاچ تارا؛ چه چیزی را در رانندگی آزمایشی تست کنید
تست گیربکس دستی در رانندگی آزمایشی انجام میشود، نه در توقف. سه چیز را بسازید: شروع حرکت در سربالایی، تعویض دنده‌ها در دور پایین و بالا، و درگیر کردن دنده عقب.
در شروع حرکت در سربالایی، به نقطه درگیری کلاچ توجه کنید: بالا بودن غیرعادی نقطه درگیری و لرزش در لحظه رهاکردن پدال، نشانه‌هایی هستند که ارزش توجه دارند. در تعویض دنده‌ها، هم روانی حرکت دسته دنده مهم است و هم اینکه دنده بدون مقاومت یا صدا جا برود. دنده عقب را حتماً چند بار امتحان کنید؛ سخت جا رفتن دنده عقب از آن علامتهایی است که در یک تست کوتاه معمولاً امتحان نمیشود.
تفاوت V1 و V1 پلاس اینجا عملی میشود: گیربکس پنج دنده در برابر شش دنده. این تفاوت روی حس رانندگی در سرعت‌های جاده‌ای اثر دارد و اگر بین دو خودرو مقایسه می‌کنید، بهتر است هر دو را در شرایط مشابه تست کنید، نه یکی در شهر و یکی در جاده.
یک نکته صادقانه هم بگوییم: تعمیرگاه ما برای گیربکس دستی و کلاچ خدمتی ارائه نمی‌دهد. پس توصیه‌مان درباره این بخش، توصیه خرید خدمت نیست — اگر در رانندگی آزمایشی نشانهای در کلاچ یا گیربکس دستی دیدید، آن را با یک متخصص گیربکس دستی بررسی کنید و هزینه احتمالی‌اش را در تصمیمتان حساب کنید.
برق، فرمان برقی و موضوع فراخوان
مشکلات رایج برق و ECU تارا در مراجعات: ریپ زدن، گاز نخوردن، روشن شدن چراغ چک، چراغ ایربگ و چراغ استپ. در بازدید، ساده‌ترین تست این است که بعد از استارت به پشت‌آمپر نگاه کنید: چراغ‌هایی که باید خاموش شوند، خاموش شده‌اند؟
خطاخوانی اینجا بیشترین ارزش را دارد. خطاها در حافظه ثبت می‌شوند حتی وقتی چراغشان خاموش است، و یک بررسی چندده‌دقیقه‌ای وضعیت واقعی خودرو را روشن میکند. سوکت دیاگ تارا زیر فرمان و سمت راننده است و هزینه دیاگ و خطاخوانی حدود ۲۵۰ هزار تومان است — برای موتور حدود ۱۵ دقیقه و برای گیربکس اتوماتیک حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه.
درباره فرمان برقی، یک موضوع رسمی وجود دارد که هر خریدار تارا باید بداند: ایرانخودرو در بخشنامه شماره E0105 / 18851 مورخ ۳۰ آبان ۱۴۰۱ به نمایندگی‌های مجاز اعلام کرد که در تعدادی از تاراها سفتی فرمان ناشی از ایراد طراحی بوده و خودروهای مشمول باید به نمایندگی مراجعه کنند؛ راه‌حل، آپدیت نرمافزار فرمان برقی به نسخه 1.4.4 است.
کار عملی شما دو قدم دارد. اول، از فروشنده بپرسید این آپدیت در نمایندگی انجام شده یا نه و اگر گفت بله، سندش را ببینید. دوم، به پاسخ فروشنده اکتفا نکنید و وضعیت خودرو را از نمایندگی مجاز استعلام بگیرید؛ مشمول بودن خودرو بر اساس مشخصات خودش مشخص میشود. جزئیات این بخشنامه و وضعیت فراخوان‌های دیگر در فراخوان‌های تارا آمده است — و برای گیربکس، پمپ بنزین یا قطعات دیگر تارا فراخوان رسمی‌ای سراغ نداریم که بشود به آن استناد کرد، پس ادعایی هم نمیکنیم.
در رانندگی آزمایشی هم فرمان را در پارک و مانور کمسرعت امتحان کنید، نه فقط در خیابان مستقیم. سنگینی فرمان در سرعت پایین واضح‌تر حس میشود.
مدارک و سابقه سرویس؛ کم‌هزینه‌ترین بخش بازرسی
مدارک چیزی است که بررسی‌اش هیچ هزینه‌ای ندارد و بیشترین اطلاعات را می‌دهد. سند و کارت خودرو و مطابقت شماره‌ها قدم اول است. بعد از آن، فاکتورها و دفترچه سرویس.
به دنبال سه چیز باشید: فاکتور آخرین تعویض تسمه تایم با کارکرد ثبتشده، فاکتورهای سرویس روغن و فیلتر با فاصله‌های منطقی، و هر سندی که نشان دهد کارهای برقی یا موتوری قبلاً انجام شده. خودرویی که فاکتور دارد، حتی اگر تعمیر داشته باشد، قابل اعتمادتر از خودرویی است که هیچ سابقه‌ای ندارد — چون در حالت دوم شما درباره وضعیت قطعات هیچ اطلاعی ندارید.
نکته‌ای که در بازدیدها دیده میشود: فروشنده‌ای که می‌گوید «همه سرویس‌ها سر وقت انجام شده» ولی فاکتوری ندارد، و فروشنده‌ای که فاکتور چند تعمیر را نشان می‌دهد. خریدار اغلب به اولی اعتماد بیشتری میکند، درحالی‌که دومی اطلاعات بیشتری در اختیار گذاشته. سابقه مکتوب، معیار بهتری از ادعای شفاهی است.
کارکرد نشان‌داده‌شده را هم با وضعیت فیزیکی خودرو مقایسه کنید: فرسودگی پدال‌ها، فرمان، صندلی راننده و تایرها با هم و با کارکرد اعلام‌شده همخوانی دارند؟
اگر تارای اتوماتیک می‌خرید
خرید تارای اتوماتیک یک لایه بررسی اضافه دارد و آن لایه، گیربکس است. گیربکس تاراهای اتوماتیک (V2، V4 و V4 LX) اتوماتیک شش سرعته DAE است — همان گیربکسی که روی دنا پلاس توربو و ۲۰۷ اتوماتیک هم استفاده شده. روغنش بازه تعویض ۶۰٬۰۰۰ کیلومتر یا ۵ سال دارد و خنک‌کنش یک ضعف ساختاری شناخته‌شده است.
یک سوال اضافه هم بپرسید: گیربکس خودرو تا حالا عوض شده یا نه. اگر پاسخ مثبت است، سرویس اولیه گیربکس نو در ۵٬۰۰۰ کیلومتر انجام میشود — همان قاعده‌ای که برای خودروی صفر هم برقرار است — و بعد از آن بازه ۶۰٬۰۰۰ کیلومتر یا ۵ سال. پس بپرسید آن سرویس اولیه انجام شده یا نه و فاکتورش را ببینید.
تست این گیربکس در رانندگی آزمایشی قواعد خودش را دارد: رفتار در شروع حرکت روی D و R، تقه در تعویض دنده، مکث در درگیری، و رفتار بعد از گرم شدن گیربکس. چون این موضوع عمق جداگانه‌ای می‌خواهد، کاملش را در راهنمای خرید تارا اتوماتیک دست دوم آورده‌ایم. اگر خودروی مورد نظر شما اتوماتیک است، آن صفحه را پیش از بازدید بخوانید.
برای شناخت کامل ایرادهای شایع هر دو تیپ هم مشکلات رایج تارا نقطه شروع خوبی است.
جمع‌بندی تصمیم‌ساز
خودرو را با موتور سرد ببینید؛ این تنها شرطی است که نباید از آن بگذرید. سه چیز را پیش از پرداخت روشن کنید: سابقه تعویض تسمه تایم با فاکتور، نتیجه خطاخوانی، و وضعیت فراخوان فرمان برقی به استعلام نمایندگی — نه به گفته فروشنده. در رانندگی آزمایشی سربالایی و دنده عقب را حتماً امتحان کنید. اگر مایع خنککننده کم بوده یا صدای تقتق در استارت سرد شنیدید، پیش از تصمیم کارشناسی فنی بگیرید. و خودرویی با فاکتورهای تعمیر، قابل اتکاتر از خودرویی بدون هیچ سابقه است.
قدم بعدی
بازدید خودرو را با فهرست بروید، نه با حافظه. جدول این صفحه را روی گوشی باز کنید و ردیف به ردیف پیش بروید — ردیف‌های با اولویت بالا را حتماً، و ردیف‌های متوسط را اگر خودرو از مرحله اول عبور کرد.
اگر در بازدید نشانهای دیدید و مطمئن نیستید چقدر جدی است، تماس بگیرید؛ مشاوره تلفنی رایگان است. و اگر خودرو را خریدهاید و می‌خواهید وضعیت واقعی‌اش را بدانید، خطاخوانی و بررسی با دیاگ نقطه شروع منطقی است — حدود ۲۵۰ هزار تومان.
رزرو نوبت فقط تلفنی: ۰۹۱۲۰۷۲۷۲۵۲ · ۰۹۱۲۰۷۲۷۲۴۲ آدرس: تهران، ستارخان، جنب برق آلستوم، خیابان نیرو — بیمارستان خودرو · ساعت کاری: ۹ صبح تا ۹ شب مسیریابی: گوگل مپ · نشان · بلد
بازگشت: همه‌چیز درباره تارا · راهنماها و مقالات تارا
ناظر فنی محتوا: مهندس معصومی — مدیر بیمارستان خودرو، کاردانی مکانیک خودرو و کارشناسی مهندسی سیالات