207 اتومات شما از پشت چراغ قرمز به‌زحمت راه می‌افتد. پا را تا ته روی گاز فشار می‌دهید، صدای موتور بلند میشود، ولی ماشین انگار چیزی را دنبال خودش می‌کشد. در سربالایی یا رمپ ورود به اتوبان این حس بدتر است. وقتی سرعت گرفت، دوباره کمابیش عادی کار میکند.
خیلی‌ها در این وضعیت اول به موتور شک میکنند: شمع، کوئل، دریچه گاز. گاهی هم حق دارند. ولی وقتی ضعف بیشتر در شروع حرکت و زیر بار دیده میشود، یکی از مظنون‌های جدی توربین گیربکس است. توربین از پرتقاضاترین قطعات گیربکس 207 اتومات در تعمیرگاه ماست و این صفحه کمک میکند بفهمید کی باید به آن شک کرد و کی نه.
پاسخ کوتاه: توربین گیربکس چیست؟
پاسخ کوتاه: توربین گیربکس (تورک کنورتور یا مبدل گشتاور) قطعه‌ای بین موتور و گیربکس اتوماتیک است که به‌جای کلاچ، نیروی موتور را از طریق روغن به گیربکس منتقل میکند. در شروع حرکت گشتاور را چند برابر میکند و در سرعت ثابت، با قفل شدن (لاکآپ)، اتصال مستقیم‌تری بین موتور و گیربکس برقرار میکند.
توربین را میشود این‌طور تصور کرد: دو پروانه روبه‌روی هم داخل یک محفظه پر از روغن. پروانه‌ای که به موتور وصل است روغن را می‌چرخاند و جریان روغن، پروانه طرف گیربکس را به حرکت درمی‌آورد. بین این دو، یک قطعه سوم به نام استاتور با کلاچ یک‌طرفه قرار دارد که جهت روغن را برمی‌گرداند و در شروع حرکت به افزایش گشتاور کمک میکند.
این قطعه در هر دو گیربکس 207 اتومات وجود دارد: AL4 چهارسرعته روی 207 فرانسوی ۸۹ تا ۹۱ و 207 مدل ۹۶ تا ۱۴۰۰، و ششسرعته DAE یا LANDAI روی 207 MC. قطعاتشان مشترک نیست و هزینه تعمیرشان هم جداگانه حساب میشود.
علائم: شتاب نگرفتن در سربالایی و رمپ
پاسخ کوتاه: رایج‌ترین علائم ضعف توربین در 207 اتومات ضعف شتاب اولیه، شتاب نگرفتن زیر بار، کاهش انتقال قدرت و گاهی لرزش یا صدای غیرعادی است. این علائم شبیه گاز هرز یا ضعف موتور هم هستند و بدون بررسی نمی‌شود آنها را از هم جدا کرد.
ضعف در شروع حرکت، عادی در سرعت
یکی از الگوهای شاخص این است که ماشین در شروع حرکت کند و سنگین است ولی وقتی سرعت گرفت، تقریباً عادی کار میکند. این الگو معمولاً به بخشی از توربین اشاره دارد که در دورهای پایین کار افزایش گشتاور را انجام می‌دهد، مثل کلاچ یک‌طرفه استاتور. در شروع حرکت ممکن است مشکل خفیف باشد و راننده فقط احساس کند ماشین «کم‌جان» شده است.
سربالایی و رمپ اتوبان
سربالایی جایی است که ضعف انتقال قدرت پنهان نمی‌ماند. 207ای که در مسیر صاف قابل قبول است، در سربالایی دور را بالا میبرد ولی سرعت متناسب نمی‌گیرد. بعضی راننده‌ها این نشانه را جدی نمی‌گیرند و فکر میکنند ماشین پر بوده یا کولر روشن بوده است.
سفر جاده‌ای و دمای روغن
در سفرهای طولانی، به‌خصوص با بار و در گرما، توربین و روغن گیربکس بیشتر داغ میکنند. توربینی که لاک‌آپش درست کار نمی‌کند، در سرعت ثابت جاده هم لغزش دارد و همین لغزش گرما می‌سازد. در عمل معمولاً راننده متوجه میشود دور موتور در سرعت ثابت بالاتر از قبل است، یا بعد از چند ساعت رانندگی ماشین تنبل‌تر شده است.
لرزش و صدای غیرعادی
در ششسرعته 207 MC، لرزش، گاز هرز، افت شتاب و صدای غیرعادی از علائمی‌اند که با خرابی توربین مرتبط دانسته می‌شوند. صدای ممتد که با دور موتور (نه با سرعت خودرو) تغییر میکند، سرنخی است که باید به تعمیرکار گفته شود.
اگر ضعف شتاب با بالا رفتن دور موتور همراه است، رانندگی را با همان وضعیت ادامه ندهید و زودتر بررسی کنید؛ لغزش ادامه‌دار ممکن است به قطعات داخلی گیربکس هم آسیب بزند.
جدول تصمیم
| علامت | علت محتمل | اقدام پیشنهادی |
|---|---|---|
| ضعف در شروع حرکت، عادی در سرعت بالا | ضعف توربین (از جمله کلاچ یک‌طرفه)، یا ایراد موتور | دیاگ موتور و گیربکس و بررسی توربین |
| دور بالا میرود ولی در سربالایی سرعت نمی‌گیرد | لغزش داخلی گیربکس یا ضعف توربین | مراجعه زودتر؛ بررسی روغن و تست تشخیصی |
| دور موتور در سرعت ثابت جاده بالاتر از قبل | لاکآپ توربین درگیر نمی‌شود | دیاگ و بررسی عملکرد لاکآپ |
| لرزش در سرعت‌های متوسط | لاکآپ، توربین، یا دسته‌موتور | بررسی تفکیکی؛ لزوماً از گیربکس نیست |
| صدای ممتد متناسب با دور موتور | توربین یا پمپ روغن | بررسی هرچه زودتر |
| بوی سوختگی روغن یا تیره شدن شدید آن | داغ کردن روغن، لغزش طولانی | توقف رانندگی طولانی و بررسی |
تشخیص گاز هرز از ضعف توربین در صفحه گاز هرز گیربکس 207 هم توضیح داده شده است.
تست استال و تشخیص
پاسخ کوتاه: تست استال آزمونی است که در آن، با ترمز کامل و دنده درگیر، به‌طور کوتاه گاز داده میشود و حداکثر دوری که موتور می‌گیرد سنجیده میشود. این عدد با مقدار مرجع سازنده مقایسه میشود و کمک میکند ضعف توربین از ضعف موتور یا لغزش گیربکس جدا شود. تست استال را فقط تکنسین و برای چند ثانیه انجام دهد.
منطق تست ساده است. اگر دور موتور خیلی پایین‌تر از حد مرجع بماند، ممکن است موتور توان کافی نداشته باشد یا کلاچ یک‌طرفه توربین درست کار نکند. اگر دور خیلی بالاتر برود، احتمال لغزش داخل گیربکس مطرح میشود. عدد مرجع به خودرو و گیربکس بستگی دارد و باید از اطلاعات سازنده گرفته شود.
تست استال را خودتان امتحان نکنید. این تست فشار زیادی به گیربکس و توربین می‌آورد و اگر طولانی شود، روغن به‌سرعت داغ میکند. روی گیربکسی که از قبل ضعیف است، می‌تواند آسیب را بیشتر کند.
تست استال به‌تنهایی کافی نیست. در عمل، تشخیص توربین معمولاً از چند بررسی کنار هم به دست می‌آید:
- دیاگ موتور و گیربکس: تا خطاهای موتوری مثل شمع، کوئل یا سنسورها و خطاهای گیربکس کنار گذاشته شوند. دیاگ حدود ۲۵۰ هزار تومان هزینه دارد.
- بررسی روغن گیربکس: رنگ، بو و وجود ذرات. روغنی که بوی سوختگی می‌دهد، نشانه لغزش طولانی است.
- خواندن داده زنده: مقایسه دور موتور و دور ورودی گیربکس. اختلاف غیرعادی در حالتی که لاکآپ باید درگیر باشد، سرنخ خوبی است.
- تست حرکت: شتاب‌گیری از حالت ایستاده، سربالایی و سرعت ثابت.
- تست استال در صورت نیاز: کوتاه و کنترل‌شده.
گاهی خودرویی که با گمان «ضعف توربین» می‌آید، بعد از دیاگ ایراد موتوری یا ایراد شیر برقی دارد. برعکسش هم پیش می‌آید. تعویض توربین کار سنگینی است و نباید فقط بر اساس حس رانندگی تصمیمش را گرفت.
لاکآپ و مصرف سوخت
پاسخ کوتاه: بله، توربینی که لاکآپ آن درست کار نمی‌کند ممکن است مصرف سوخت 207 اتومات را بالا ببرد. وقتی لاکآپ درگیر نشود، توربین در سرعت ثابت هم لغزش دارد؛ موتور با دور بالاتری کار میکند و بخشی از انرژی به گرما تبدیل میشود.
لاکآپ یک کلاچ داخل توربین است. در سرعت ثابت، به فرمان کامپیوتر گیربکس درگیر میشود و موتور و گیربکس را تقریباً مستقیم به هم وصل میکند. وقتی این کلاچ درگیر نشود یا لغزش داشته باشد، ماشین کار میکند ولی اقتصادی نه.
این نکته کم دیده میشود. بیشتر کسانی که از مصرف بالای 207 اتومات شکایت دارند، اول سراغ موتور می‌روند و علتهای رایج هم موتوریاند: تنظیم نبودن موتور، سنسور اکسیژن، شمع، کوئل و سنسور مپ. ولی اگر همه این‌ها سالم است و مصرف هنوز بالاست، به‌خصوص اگر دور موتور در جاده بالاتر از قبل است، لاکآپ گیربکس هم باید بررسی شود. مسیر کامل بررسی مصرف در مصرف سوخت 207 آمده است.
نقش روغن کهنه
در خودروهایی که مدت زیادی با روغن کهنه کار کرده‌اند، هم توربین و هم کلاچ لاکآپ آسیب‌پذیرترند. روغن فرسوده خاصیت اصطکاکی و خنک‌کنندگی‌اش را از دست می‌دهد و لغزش بیشتر، گرمای بیشتر می‌سازد. به همین دلیل سرویس به‌موقع روغن یکی از ساده‌ترین راه‌های محافظت از توربین است:
- AL4: روغن با فرمول AL4 (LT71141)؛ با روغن ایرانی هر ۲۵ تا ۳۰ هزار کیلومتر و با روغن آلمانی و کره‌ای هر ۵۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر.
- ششسرعته 207 MC: روغن مولتی با تأییدیه ATF WS؛ هر ۶۰٬۰۰۰ کیلومتر یا ۵ سال، هرکدام زودتر برسد. در این گیربکس خنک‌کن هم ضعف ساختاری دارد و بهتر است همراه تعویض روغن بررسی شود، چون روغن داغ مستقیماً به توربین فشار می‌آورد.
هر دو گیربکس ۶ لیتر روغن دارند و برای تعویض با دستگاه ۷ لیتر تهیه میشود.
تعویض توربین و نیاز به پیاده کردن گیربکس
پاسخ کوتاه: بله، برای تعمیر یا تعویض توربین معمولاً گیربکس باید از موتور جدا شود، چون توربین بین این دو قرار دارد. در AL4 کار حدود ۱ تا ۲ روز کاری و در ششسرعته 207 MC حدود ۲ روز کاری طول می‌کشد.
| گیربکس | مدت تقریبی | هزینه تقریبی |
|---|---|---|
| AL4 (207 فرانسوی ۸۹ تا ۹۱ و 207 مدل ۹۶ تا ۱۴۰۰) | ۱ تا ۲ روز کاری | تعمیر توربین حدود ۲۰ تا ۳۰ میلیون تومان (هزینه کل) |
| ششسرعته DAE یا LANDAI (207 MC) | ۱ تا ۲ روز کاری | تعمیر یا تعویض توربین حدود ۳۵ تا ۵۰ میلیون تومان |
قیمتها تقریبی‌اند، با نوسان بازار تغییر میکنند و هزینه نهایی پس از عیبیابی و پیش از شروع کار اعلام میشود. گارانتی تعمیرات شش ماه یا ۲۰٬۰۰۰ کیلومتر است، هرکدام زودتر برسد.
یک الگوی آشنا در پذیرش ما: صاحب 207 پیش از سفر جاده‌ای فقط روغن موتور را عوض کرده و روغن گیربکس مدت‌ها از موعدش گذشته است. در مسیر برگشت، در سربالایی‌ها ماشین دیگر جلو نمی‌کشد و دور موتور بالا می‌ماند. در چنین مواردی بررسی گاهی به آسیب توربین می‌رسد. اگر روغن گیربکس هم پیش از سفر عوض شده بود، احتمال رسیدن کار به توربین کمتر بود.
وقتی توربین برای تعمیر جدا میشود، چند نکته را از تعمیرکار بپرسید:
- علت خرابی چه بوده؟ اگر روغن داغ کرده، علت داغ کردن (مثلاً خنک‌کن در 207 MC) هم باید رفع شود.
- روغن و مسیرهای روغن تمیز می‌شوند؟ ذرات توربین معیوب ممکن است در روغن و خنک‌کن بمانند.
- بقیه گیربکس سالم است؟ لغزش طولانی گاهی به کلاچ‌های داخلی هم آسیب می‌زند و آن وقت تعمیر توربین به‌تنهایی کافی نیست.
- لرن انجام میشود؟ بعد از تعمیرات داخلی، گیربکس با دستگاه لرن میشود.
فروش قطعه نداریم؛ قطعات را فقط برای تعمیرات خودمان استفاده می‌کنیم. توربین و قطعات موردنیاز تعمیر گیربکس اتوماتیک در تعمیرگاه موجود است.
جمع‌بندی تصمیم‌ساز
اگر 207 اتومات شما در شروع حرکت و سربالایی ضعیف است ولی در سرعت بالا عادی، توربین یکی از مظنون‌هاست، ولی موتور و لغزش داخلی گیربکس هم همین علامت را می‌سازند. پیش از هر تصمیمی دیاگ موتور و گیربکس و بررسی روغن انجام دهید. اگر دور موتور بالا میرود و ماشین جلو نمی‌کشد، بررسی را عقب نیندازید. تعمیر توربین به جدا کردن گیربکس نیاز دارد، پس تشخیص باید پیش از باز کردن قطعی شود. سرویس به‌موقع روغن ارزان‌ترین محافظ توربین است.
مشاوره پیش از تصمیم
اگر 207 اتومات شما در سربالایی جلو نمی‌کشد یا در شروع حرکت سنگین شده، پیش از اینکه کسی پیشنهاد باز کردن گیربکس بدهد، مطمئن شوید علت با دیاگ و بررسی روغن مشخص شده است. می‌توانید اول از مشاوره تلفنی رایگان استفاده کنید و علامت را شرح دهید: ضعف در شروع حرکت است یا در سرعت، در سربالایی بدتر میشود یا بعد از گرم شدن. اگر بررسی حضوری لازم باشد، دیاگ حدود ۲۵۰ هزار تومان است. مسیر تعمیر و جدول کامل هزینه‌ها در صفحه تعمیر گیربکس اتوماتیک پژو 207 آمده است.
رزرو نوبت فقط تلفنی: ۰۹۱۲۰۷۲۷۲۵۲ · ۰۹۱۲۰۷۲۷۲۴۲ آدرس: تهران، ستارخان، جنب برق آلستوم، خیابان نیرو — بیمارستان خودرو · ساعت کاری: ۹ صبح تا ۹ شب گارانتی تعمیرات: شش ماه یا ۲۰٬۰۰۰ کیلومتر، هرکدام زودتر برسد مسیریابی: گوگل مپ · نشان · بلد
بازگشت: 207 اتومات · مقالات 207 اتومات
ناظر فنی محتوا: مهندس معصومی — مدیر بیمارستان خودرو، کاردانی مکانیک خودرو و کارشناسی مهندسی سیالات