فرمان در سرعت جاده طبیعی است، ولی موقع پارک کردن سنگین میشود. یا برعکس: در دور زدن در ترافیک، یک لحظه فرمان سفت میشود و بعد خودش برمی‌گردد. این دو شکایت درباره فرمان برقی تارا زیاد شنیده می‌شوند و هر دو به بررسی نیاز دارند — چون فرمان برقی وقتی کمک‌رسانی‌اش را قطع کند، خودرو هدایتشدنی میماند ولی کنترلش در مانور سختتر میشود.
فرمان برقی (EPS) تارا در بیمارستان خودرو عیبیابی و تعمیر میشود. این صفحه می‌گوید علامت‌های سفتی فرمان چه ریشه‌هایی می‌توانند داشته باشند، کدام موارد به فراخوان کارخانه مربوط است و مسیر بررسی در تعمیرگاه چطور پیش می‌رود.
چرا فرمان برقی تارا باید تخصصی بررسی شود؟
سفتی فرمان در خودرویی با فرمان برقی میتواند ریشه برقی داشته باشد یا مکانیکی، و این دو مسیر بررسی و هزینه کاملاً متفاوتی دارند. تشخیص از روی حس فرمان، بدون خطاخوانی و بدون بررسی مکانیکی، قابل تکیه نیست.
در فرمان برقی، نیروی کمکی از موتور برقی می‌آید و مقدارش بر اساس سیگنال سنسور گشتاور و سرعت خودرو تعیین میشود. یعنی زنجیره‌ای از قطعات و نرمافزار در کار است و افت هر حلقه میتواند همان حس «سنگین شدن» را بسازد. در عمل معمولاً راننده تفاوت را اول در سرعت پایین حس میکند، چون در آن وضعیت سهم کمک برقی بیشترین مقدار را دارد.
نکته دیگری که این موضوع را از یک تعمیر معمولی جدا میکند، وجود یک فراخوان رسمی برای بخشی از تاراها است. اگر خودرویی مشمول آن فراخوان باشد، مسیر درست پیش از هر تعمیری روشن است و در بخش بعد توضیح داده شده.
علائم رایج ایراد فرمان برقی تارا
مهم‌ترین علامت‌ها: سنگین شدن فرمان در سرعت پایین و پارک، سفت شدن مقطعی و برگشت به حالت عادی، تفاوت نیروی لازم بین چپ و راست، صدای غیرعادی در چرخش فرمان، و روشن شدن چراغ هشدار فرمان روی داشبورد. هیچ‌کدام به‌تنهایی تشخیص نیستند.
| علامت | احتمال خرابی | ریسک ادامه رانندگی | اقدام پیشنهادی |
|---|---|---|---|
| سنگینی فرمان در پارک و مانور، طبیعی بودن در سرعت بالا | افت کمک برقی؛ ایراد سنسور گشتاور، موتور فرمان، اتصالات یا نرمافزار | متوسط | بررسی خطاها و وضعیت مدار فرمان؛ در ترافیک سنگین مانور پرفشار نکنید |
| سفت شدن مقطعی و برگشت خودبه‌خود | اتصال ناپایدار، افت ولتاژ، سیگنال ناپایدار سنسور، در بعضی خودروها ایراد نرمافزاری | متوسط تا بالا | بررسی زودتر؛ ایراد مقطعی میتواند به ایراد دائمی تبدیل شود |
| سنگینی همراه با چراغ هشدار فرمان | خطای ثبت‌شده در واحد فرمان برقی | متوسط تا بالا | خطاخوانی پیش از هر تعویض قطعه |
| صدای غیرعادی یا تقه در چرخش فرمان | میتواند مکانیکی باشد — جعبه فرمان یا اتصالات جلوبندی | بالا | بررسی مکانیکی؛ رانندگی با صدای تقه در فرمان را ادامه ندهید |
| تفاوت محسوس نیرو در چرخش به چپ و راست | ترکیب احتمال برقی و مکانیکی | متوسط | بررسی هم‌زمان مدار فرمان و بخش مکانیکی |
| قفل شدن یا نچرخیدن فرمان | وضعیت اضطراری؛ بررسی بدون رانندگی لازم است | بالا | خودرو را نرانید؛ بررسی در محل یا انتقال با خودروبر |
بعضی راننده‌ها سنگینی تدریجی فرمان را به باد تایر یا جلوبندی نسبت می‌دهند و ماه‌ها با آن رانندگی می‌کنند. فشار باد تایر واقعاً روی حس فرمان اثر دارد و بررسی‌اش قدم اول درستی است — ولی اگر باد درست بود و سنگینی ماند، موضوع به مدار فرمان مربوط است.
فراخوان فرمان برقی و آپدیت نرمافزار
ایرانخودرو در بخشنامه شماره E0105 / 18851 مورخ ۳۰ آبان ۱۴۰۱ به نمایندگی‌های مجاز اعلام کرد که در تعدادی از تاراها سفتی فرمان ناشی از ایراد طراحی بوده و خودروهای مشمول باید به نمایندگی مراجعه کنند؛ راهحل اعلام‌شده، آپدیت نرمافزار فرمان برقی به نسخه 1.4.4 با دستگاه ایکودیاگ است.
اینجا صریح باشیم: اگر خودروی شما مشمول این فراخوان است، آپدیت نرمافزار در نمایندگی مجاز انجام میشود، نه در تعمیرگاه ما. کاری که ما انجام میدهیم عیبیابی و تعمیر ایرادهای برقی و مکانیکی فرمان برقی است. این دو با هم تضاد ندارند — در بسیاری از موارد، بررسی ما مشخص میکند که علامت شما از جنس همان موضوع نرمافزاری است یا ایراد جداگانه‌ای دارد که باید تعمیر شود.
شرایط مشمول بودن خودرو، جزئیات بخشنامه و وضعیت فراخوان‌های دیگر تارا در فراخوان‌های تارا آمده است. برای گیربکس، پمپ بنزین یا قطعه دیگری از تارا فراخوان رسمی‌ای سراغ نداریم و ادعایی درباره‌شان نمیکنیم.
ایراد برقی است یا مکانیکی؟
تفکیک برقی از مکانیکی اولین کاری است که انجام میشود، چون جهت کل بررسی را تعیین میکند. تفکیک دقیق به بررسی نیاز دارد، ولی چند نشانه کیفی جهت را نشان می‌دهند.
| نشانه | بیشتر به کدام سمت اشاره دارد |
|---|---|
| سنگینی یکنواخت با چراغ هشدار فرمان | سمت برقی — خطای ثبت‌شده در واحد فرمان |
| تغییر رفتار فرمان با خاموش و روشن کردن خودرو | سمت برقی — نرمافزار، سنسور یا اتصالات |
| صدای تقه یا لقی محسوس در فرمان | سمت مکانیکی — جعبه فرمان یا اتصالات |
| سنگینی همراه با لرزش در فرمان در سرعت مشخص | احتمال مکانیکی و جلوبندی |
| سنگینی که با افت ولتاژ یا مشکل باتری هم‌زمان شده | سمت برقی — مدار تغذیه و شارژ |
اجزای سمت برقی که بررسی می‌شوند: نرمافزار و خطاهای واحد فرمان، سنسور گشتاور، موتور فرمان، فیوز و رله مربوط، و اتصالات و سوکت‌های مسیر. سمت مکانیکی شامل جعبه فرمان و اتصالات آن است و اگر نشانه‌ها به جلوبندی اشاره کردند، موضوع در جلوبندی تارا بررسی میشود.
مراحل عیبیابی فرمان برقی در بیمارستان خودرو
۱. ثبت دقیق علامت. سنگینی همیشگی است یا مقطعی، در پارک بیشتر است یا در جاده، با خاموش و روشن کردن تغییر میکند یا نه. این سه سوال مسیر را کوتاه میکند.
۲. بررسی مقدمات. فشار باد تایر و وضعیت ظاهری اجزای مرتبط بررسی میشود. شروع از ساده‌ترین احتمال، هزینه مالک را کم میکند.
۳. خطاخوانی واحد فرمان. سوکت دیاگ تارا زیر فرمان و سمت راننده است. خطاهای ثبت‌شده واحد فرمان برقی خوانده می‌شوند، از جمله خطاهایی که چراغشان خاموش شده است. بررسی با دستگاه‌های G-scan2، Samin، Gdiag4، Git و Launch انجام میشود و هزینه دیاگ و خطاخوانی حدود ۲۵۰ هزار تومان است.
۴. بررسی مدار تغذیه، فیوز و اتصالات. افت ولتاژ، فیوز و رله مسیر، سولفاته شدن سوکت‌ها و اتصال زمین بررسی میشود. بخشی از علامت‌های «قطعه‌ای» ریشه‌شان همین‌جاست.
۵. بررسی سنسور گشتاور و موتور فرمان. رفتار سیگنال و عملکرد موتور فرمان در چرخش به دو سمت بررسی میشود.
۶. بررسی مکانیکی جعبه فرمان و اتصالات. لقی، صدا و وضعیت اتصالات بازرسی میشود تا احتمال مکانیکی رد یا تأیید شود.
۷. تشخیص فراخوان یا ایراد مستقل. اگر نشانه‌ها به موضوع نرمافزاری مشمول فراخوان اشاره کردند، همین را صریح میگوییم و مسیر نمایندگی را توضیح میدهیم. پیشنهاد تعمیری که نیازی به آن نیست، داده نمیشود.
۸. اعلام نتیجه و برآورد. ایراد پیداشده، قطعات موردنیاز و برآورد هزینه و زمان به مالک گفته میشود و تصمیم با خودش است.
۹. رفع ایراد، پاک کردن خطا و تست. بعد از تعمیر، خطاها پاک می‌شوند و فرمان در پارک، مانور و سرعت پایین تست میشود — همان شرایطی که علامت در آن دیده می‌شد.
هزینه تعمیر فرمان برقی تارا چقدر است؟
برای خود تعمیر عدد ثابتی اعلام نمیکنیم، چون فاصله بین رفع یک اتصال و تعمیر جعبه فرمان زیاد است. آنچه از قبل روشن است هزینه مرحله اول است: دیاگ و خطاخوانی حدود ۲۵۰ هزار تومان. مشاوره تلفنی رایگان است و برآورد تعمیر پس از عیبیابی و پیش از هر اقدامی اعلام میشود.
| عامل | اثرش روی هزینه |
|---|---|
| برقی بودن یا مکانیکی بودن ایراد | رفع ایراد مدار و اتصالات با تعمیر بخش مکانیکی فرمان قابل مقایسه نیست |
| دامنه ایراد برقی | اصلاح یک اتصال یا تعویض فیوز با تعویض سنسور یا موتور فرمان فاصله دارد |
| مشمول فراخوان بودن خودرو | اگر موضوع همان آپدیت نرمافزاری باشد، مسیر نمایندگی است و تعمیری در اینجا لازم نیست |
| قطعات تعویضی و برندشان | انتخاب بین گزینه‌های موجود بخش بزرگی از تفاوت قیمت است |
| ایرادهای همراه جلوبندی | اگر بخشی از علامت از جلوبندی باشد، کار اضافه میشود |
| تأخیر در مراجعه | ایراد مقطعی که رها شود، در اغلب موارد به ایراد دائمی و پرهزینه‌تر تبدیل میشود |
| نوسان بازار قطعات | قیمت قطعات ثابت نیست؛ برآورد در روز پذیرش معنا دارد |
الگویی که ارزش گفتن دارد: خودرویی با سنگینی مقطعی فرمان مراجعه میکند و در بررسی، ایراد به یک اتصال و افت ولتاژ مسیر می‌رسد. همان خودرو اگر ماه‌ها با آن علامت رانده شده باشد، احتمال اینکه موضوع به قطعه اصلی رسیده باشد بیشتر است. فاصله این دو وضعیت، فاصله دو سطح متفاوت هزینه است.
زمان انجام و گارانتی
عیبیابی فرمان برقی کار یک مراجعه است و نتیجه‌اش در همان جلسه اعلام میشود. زمان رفع ایراد بعد از مشخص شدن تشخیص گفته میشود، چون اصلاح یک اتصال با تعویض قطعه یا تعمیر بخش مکانیکی از نظر زمان یکی نیست.
روی کار انجام‌شده گارانتی شش ماه یا ۲۰٬۰۰۰ کیلومتر ارائه میشود؛ هرکدام زودتر برسد. گارانتی روی کار تعمیرگاه و قطعاتی که در همان مراجعه استفاده شده معنا دارد. اگر مسیر درست خودرو، آپدیت نرمافزار در نمایندگی باشد، آن کار در حوزه گارانتی ما قرار نمی‌گیرد و همین را از ابتدا شفاف میگوییم.
پس از تعمیر، چند روز اول را با دقت بیشتری رانندگی کنید. اگر سنگینی در شرط خاصی برگشت — مثلاً فقط در پارک یا فقط بعد از چند دقیقه رانندگی در ترافیک — همان شرط را گزارش کنید؛ علامت شرطی سرنخ دقیق‌تری می‌دهد.
جمع‌بندی تصمیم‌ساز
اگر فرمان تارای شما در پارک و سرعت پایین سنگین شده، اول فشار باد تایرها را بررسی کنید؛ اگر باد درست بود و سنگینی ماند، موضوع به مدار فرمان مربوط است و خطاخوانی لازم دارد — حدود ۲۵۰ هزار تومان و در همان مراجعه. سنگینی مقطعی را رها نکنید، چون در اغلب موارد به ایراد دائمی تبدیل میشود. اگر فرمان قفل شده یا صدای تقه می‌دهد، رانندگی را ادامه ندهید. و پیش از پذیرش هر تعمیری، بپرسید خودروی شما مشمول فراخوان آپدیت نرمافزار فرمان برقی است یا نه؛ اگر هست، مسیر درست نمایندگی مجاز است.
برای بررسی فرمان برقی تارا اقدام کنید
سنگینی فرمان از آن علامت‌هایی است که راننده به آن عادت میکند. مشکل عادت کردن این است که وضعیت پایدار نمی‌ماند: ایراد مقطعی در اغلب موارد به ایراد دائمی تبدیل میشود و دامنه کار بزرگ‌تر. یک جلسه بررسی تکلیف را روشن میکند — و اگر موضوع همان فراخوان نرمافزاری باشد، همین را به شما میگوییم.
مشاوره تلفنی رایگان است و دیاگ و خطاخوانی فرمان حدود ۲۵۰ هزار تومان؛ نتیجه‌اش پیش از هر تعمیری به شما گفته میشود. تیم فنی ۱۵ نفره با ۱۵ سال سابقه، عیبیابی و تعمیر فرمان برقی تاراهای دستی و اتوماتیک را انجام می‌دهد.
رزرو نوبت فقط تلفنی: ۰۹۱۲۰۷۲۷۲۵۲ · ۰۹۱۲۰۷۲۷۲۴۲ آدرس: تهران، ستارخان، جنب برق آلستوم، خیابان نیرو — بیمارستان خودرو · ساعت کاری: ۹ صبح تا ۹ شب مسیریابی: گوگل مپ · نشان · بلد
مطالب مرتبط: فراخوان‌های تارا · جلوبندی تارا بازگشت: تارا · خدمات تخصصی تارا
ناظر فنی محتوا: مهندس معصومی — مدیر بیمارستان خودرو، کاردانی مکانیک خودرو و کارشناسی مهندسی سیالات