یک چراغ قرمز وسط پشتآمپر روشن میشود و راننده سه ثانیه وقت دارد تصمیم بگیرد: نگه دارد یا برود. همین سه ثانیه فرق بین یک بررسی ساده و یک تعمیر سنگین است. مشکل اینجاست که نمادهای پشتآمپر تارا — مثل بقیه خودروهای امروزی — استاندارد بینالمللی دارند و شکلشان چیزی از شدت ماجرا نمیگوید. چراغ روغن و چراغ کمربند هر دو روی داشبورد روشن میشوند؛ یکی میگوید موتور را خاموش کن، یکی میگوید کمربند را ببند.
این صفحه نمای کلی همه چراغهای پشتآمپر تارا را میدهد: هر چراغ چه معنایی دارد، چقدر جدی است و ادامه رانندگی با آن مجاز است یا نه. برای دو موضوعی که عمق بیشتری میخواهند — چراغ چک موتور و چراغ هشدار گیربکس اتوماتیک — در جای خودشان لینک گذاشتهایم.
رنگ چراغها چه میگوید؟
رنگ چراغ، سطح فوریت را مشخص میکند: قرمز یعنی توقف ایمن در اولین فرصت، زرد یا نارنجی یعنی ایراد ثبت شده و باید بررسی شود، سبز و آبی فقط خبر میدهند که یک سیستم فعال است. این قاعده روی تارا هم مثل بقیه خودروها کار میکند.
چراغ قرمز به چیزی اشاره میکند که ادامه رانندگی با آن میتواند به قطعه آسیب برساند یا ایمنی را کم کند — افت فشار روغن، داغ کردن موتور، افت روغن ترمز. چراغ زرد خبر از ایرادی میدهد که خودرو با آن حرکت میکند، ولی عملکرد یکی از سیستمها تغییر کرده است.
یک نکته که در مراجعات زیاد تکرار میشود: چراغی که روشن میشود و بعد از چند ثانیه خودش خاموش میشود، حتماً بیاهمیت نیست. سیستم خودرو خطا را ثبت میکند حتی وقتی چراغ خاموش شده. در بعضی خودروها خطای ذخیرهشده فقط با دیاگ دیده میشود. سوکت دیاگ تارا زیر فرمان و سمت راننده قرار دارد.
تصمیمساز: چراغ قرمز روشن شد، جای ایمنی نگه دارید و موتور را خاموش کنید. چراغ زرد روشن شد، لازم نیست وسط خیابان بایستید؛ ولی رانندگی روزمره را با چراغ زرد روشن ادامه ندهید.
جدول کامل چراغهای پشتآمپر تارا
جدول زیر نمادهای استاندارد داشبورد را پوشش میدهد. تعداد و نوع چراغها بسته به تیپ و سال ساخت خودرو تفاوت دارد؛ مرجع قطعی برای اینکه خودروی شما کدام نمادها را دارد، دفترچه راهنمای همان خودرو است.
| چراغ | معنی | سطح خطر | اقدام پیشنهادی |
|---|---|---|---|
| چراغ روغن (نماد روغندان) | افت فشار روغن موتور یا ایراد مدار فشار روغن | قرمز — بحرانی | توقف ایمن و خاموش کردن موتور؛ موتور را روشن نگه ندارید |
| چراغ دمای آب / هشدار دما | بالا رفتن دمای مایع خنککننده | قرمز — بحرانی | توقف، خاموش کردن موتور، صبر تا خنک شدن؛ درب رادیاتور گرم باز نشود |
| چراغ استپ (STOP) | هشدار کلی یک ایراد مهم؛ معمولاً همراه با یکی از چراغهای دیگر | قرمز | توقف ایمن و بررسی اینکه چه چراغ دیگری با آن روشن است |
| چراغ باتری (نماد باتری) | ایراد در سیستم شارژ — دینام، تسمه دینام یا مدار شارژ | قرمز | خاموش کردن مصرفکنندههای اضافی و رساندن خودرو برای بررسی؛ خودرو را خاموش و روشن نکنید |
| چراغ ترمز / ترمز دستی | ترمز دستی کشیده است یا سطح روغن ترمز افت کرده | قرمز | اگر با ترمز دستی خوابیده روشن ماند، توقف و بررسی |
| چراغ ایربگ | ایراد در مدار کیسه هوا یا پیشکشنده کمربند | قرمز — ایمنی | خودرو حرکت میکند، ولی ایربگ ممکن است در تصادف عمل نکند؛ بررسی لازم است |
| چراغ چک (نماد موتور) | خطای ثبتشده در واحد کنترل موتور | زرد در حالت ثابت؛ جدیتر در حالت چشمکزن | دیاگ برای خواندن خطا؛ با چک چشمکزن از رانندگی طولانی خودداری کنید |
| چراغ ABS | ایراد در سیستم ضدقفل ترمز | زرد | ترمز معمولی کار میکند ولی ABS ممکن است فعال نشود؛ فاصله ترمز را بیشتر بگیرید |
| چراغ فرمان برقی (EPS) | ایراد در سیستم فرمان برقی | زرد | احتمال سفت شدن فرمان؛ بررسی لازم است |
| چراغ باد تایر (TPMS) | افت فشار باد یک یا چند تایر، یا ایراد سنسور | زرد | بررسی باد چهار تایر با گیج در حالت سرد |
| چراغ هشدار گیربکس اتوماتیک | خطای گیربکس یا رفتن گیربکس به حالت اضطراری | زرد | رانندگی آرام تا تعمیرگاه؛ دیاگ لازم است |
| چراغ سرویس (نماد آچار، در خودروهایی که این نماد را دارند) | یادآور رسیدن موعد سرویس دورهای | اطلاع | بررسی دفترچه سرویس و انجام سرویس عقبافتاده |
| چراغ کمربند | بسته نبودن کمربند راننده یا سرنشین | اطلاع | بستن کمربند |
| چراغ ذخیره بنزین | پایین آمدن سطح سوخت | اطلاع | سوختگیری؛ خالی کردن مکرر باک برای پمپ بنزین خوب نیست |
| چراغهای سبز و آبی (راهنما، نور بالا، چراغهای جلو) | فعال بودن همان سیستم | بدون خطر | اقدامی لازم نیست |
چراغهای قرمز: کجا باید توقف کنید؟
چهار چراغ قرمز روی تارا هستند که روشن شدنشان به معنای «در اولین جای ایمن نگه دار» است: چراغ روغن، هشدار دما، چراغ استپ و چراغ ترمز. چراغ باتری و چراغ ایربگ هم قرمزند، ولی واکنش درست به آنها متفاوت است.
چراغ روغن از همه فوریتر است. این چراغ از مقدار روغن خبر نمیدهد؛ از فشار روغن خبر میدهد. یعنی ممکن است روغن داخل موتور باشد ولی به نقاط موردنیاز نرسد. رانندگی با چراغ روغن روشن، حتی چند صد متر، میتواند به یاتاقان و سرسیلندر آسیب برساند. کنار بکشید، موتور را خاموش کنید و سطح روغن را با گیج بررسی کنید. اگر سطح روغن طبیعی بود و چراغ باز روشن شد، خودرو باید با جرثقیل یا خودروبر منتقل شود، نه با موتور روشن.
هشدار دما و چراغ استپ در تارا زیاد با هم روشن میشوند. روشن شدن چراغ استپ از نشانههای پرتکرار ایرادهای خنککاری تارا در مراجعات است — کنار نشتی رادیاتور، کم کردن آب، داغ کردن و کار نکردن فن. در عمل معمولاً این مجموعه با هم ظاهر میشوند: سطح آب کم میشود، دما بالا میرود و چراغ روشن میشود. خودرویی که در ترافیک داغ میکند و در حرکت پیوسته مشکلی نشان نمیدهد، معمولاً به فن و مسیر خنککاری مشکوک است، نه به خود موتور.
چراغ باتری کمی متفاوت است. وقتی روشن میشود، خودرو با انرژی باتری کار میکند و شارژ تازهای وارد نمیشود. یعنی زمان دارید، ولی زمان محدود. کولر، پخش و شیشهبالابر را خاموش کنید و خودرو را برسانید. نکتهای که رانندهها زیاد اشتباه میکنند: خودرو را خاموش نکنید تا وقتی به مقصد نرسیدهاید، چون ممکن است دیگر روشن نشود.
چراغ ایربگ خطری برای حرکت خودرو ندارد و هیچ قطعهای را خراب نمیکند. ریسکش جای دیگری است: در لحظه تصادف ممکن است کیسه هوا باز نشود. چراغ ایربگ از مشکلات پرتکرار بخش برق تارا در مراجعات است. گاهی ریشهاش سوکت زیر صندلی یا مدار پیشکشنده کمربند است و با دیاگ در همان مراجعه مشخص میشود.
چراغهای زرد: چه چیزی را باید بررسی کرد؟
چراغ زرد اجازه حرکت میدهد، ولی اجازه بیاعتنایی نمیدهد. تفاوت اصلیاش با چراغ قرمز این است که وقت بررسی را خودتان انتخاب میکنید، نه خودرو.
درباره چراغ چک یک تفکیک مهم وجود دارد که در پشتآمپر دیده میشود ولی زیاد نادیده میماند: چک ثابت و چک چشمکزن دو موضوع جدا هستند. چک ثابت یعنی خطایی ثبت شده و باید خوانده شود. چک چشمکزن جدیتر است و در اغلب موارد به احتراق ناقص اشاره میکند؛ رانندگی طولانی با چک چشمکزن توصیه نمیشود. علتهای محتمل، نشانههای همراه و ترتیب بررسی را در صفحه روشن شدن چراغ چک تارا آوردهایم.
چراغ ABS معنای سادهای دارد: ترمز هیدرولیک شما سر جایش است، سیستم ضدقفل نیست. روی آسفالت خشک تفاوتی حس نمیکنید؛ روی سطح خیس یا ترمز اضطراری چرخها ممکن است قفل کنند. اگر چراغ ABS و چراغ ترمز با هم روشن شدند، موضوع را جدیتر بگیرید و موضوع لنت و سطح روغن ترمز را هم بررسی کنید.
چراغ فرمان برقی روی تارا سابقه مشخصی دارد. ایرانخودرو در بخشنامه شماره E0105 / 18851 مورخ ۳۰ آبان ۱۴۰۱ به نمایندگیهای مجاز اعلام کرد که در تعدادی از تاراها سفتی فرمان ناشی از ایراد طراحی بوده و راهحل، آپدیت نرمافزار فرمان برقی به نسخه 1.4.4 است. اگر فرمان خودروی شما در دور زدن یا پارک سفت است و چراغ EPS روشن میشود، این مسیر ارزش بررسی دارد. جزئیات عیبیابی و شرایط آپدیت در صفحه تعمیر فرمان برقی تارا آمده است.
چراغ باد تایر معمولاً از افت فشار خبر میدهد، نه از پنچری. در خودروهایی که این سیستم را دارند، هشدار بعد از افت نسبی فشار فعال میشود — یعنی ممکن است ظاهر تایر هنوز سالم بهنظر برسد. اول باد چهار تایر را در حالت سرد با گیج بررسی کنید و بعد سراغ سنسور بروید. نحوه تنظیم و ریست و اینکه چه زمانی ایراد از خود سنسور است را در سنسور باد تایر تارا توضیح دادهایم.
چراغ سرویس یا نماد آچار یک یادآور زمانی است و از ایراد فنی خبر نمیدهد. کارش شمردن کیلومتر یا زمان است. وجود این نماد و شکل ریست آن بین تیپها و سالهای ساخت متفاوت است، پس تنها مرجع مطمئن دفترچه همان خودرو است.
یک سوءتفاهم رایج هم اینجا حل شود: «چراغ استپ سوم» که زیاد جستوجو میشود، چراغ پشتآمپر نیست. چراغ ترمز سوم است — همان لامپ ترمز بالای شیشه عقب. سوختن آن هشداری روی داشبورد تولید نمیکند و ربطی به چراغ قرمز STOP ندارد.
چراغ هشدار گیربکس اتوماتیک
در تاراهای اتوماتیک، روشن شدن چراغ هشدار گیربکس در اغلب موارد یعنی واحد کنترل گیربکس خطایی دیده و سیستم به حالت اضطراری رفته است. در این حالت گیربکس روی یک دنده قفل میشود و تعویض دنده انجام نمیدهد. در این وضعیت رساندن خودرو به تعمیرگاه معمولاً امن است، چون گیربکس دنده عوض نمیکند و تحت فشار قرار نمیگیرد. ریست کردن معمولاً چراغ را موقتاً خاموش میکند، ولی راهحل دائمی نیست و علت باید با دیاگ پیدا شود. چرخه «ریست، چند روز آرامش، برگشت علامت» چیزی است که در مراجعات زیاد تکرار میشود. علتها، شرطهای ریست و زمان درست مراجعه در صفحه حالت اضطراری گیربکس تارا آمده است.
جمعبندی تصمیمساز
چراغ قرمز یعنی توقف در اولین جای ایمن. چراغ روغن و هشدار دما از همه فوریترند و با آنها موتور نباید روشن بماند. چراغ باتری به شما اجازه میدهد خودرو را برسانید، به شرط خاموش نکردن موتور در راه. چراغ زرد — چک، ABS، EPS، باد تایر، گیربکس — اجازه حرکت میدهد ولی باید در روزهای نزدیک بررسی شود. اگر دو چراغ با هم روشن شدند، همیشه با فرض جدیترشان تصمیم بگیرید. و وقتی چراغ خودش خاموش شد، خطا هنوز در حافظه خودرو هست؛ خواندنش با دیاگ حدود ۱۵ دقیقه کار است و حدود ۲۵۰ هزار تومان.
قدم بعدی
چراغ هشدار یک علامت است، نه یک تشخیص. حدس زدن علت و تعویض قطعه بر اساس حدس، در خیلی از موارد هزینه را بالاتر میبرد تا یک جلسه عیبیابی. اگر چراغی روی پشتآمپر تارای شما روشن مانده — چه زرد و چه قرمز — بگذارید خطا خوانده شود و بعد تصمیم بگیرید.
بیمارستان خودرو با ۱۵ سال سابقه و تیم فنی ۱۵ نفره، عیبیابی برقی و خطاخوانی تارا را با دستگاههای G-scan2، Samin، Gdiag4، Git و Launch انجام میدهد. هزینه دیاگ و عیبیابی حدود ۲۵۰ هزار تومان است و مشاوره تلفنی رایگان. برای بررسی مسیر برق و خطاهای موتور، صفحه عیبیابی برقی تارا را ببینید.
رزرو نوبت فقط تلفنی: ۰۹۱۲۰۷۲۷۲۵۲ · ۰۹۱۲۰۷۲۷۲۴۲ آدرس: تهران، ستارخان، جنب برق آلستوم، خیابان نیرو — بیمارستان خودرو · ساعت کاری: ۹ صبح تا ۹ شب مسیریابی: گوگل مپ · نشان · بلد
صفحه اصلی خودرو: صفحه اصلی تارا · همه راهنماها: راهنماها و مقالات تارا
ناظر فنی محتوا: مهندس معصومی — مدیر بیمارستان خودرو، کاردانی مکانیک خودرو و کارشناسی مهندسی سیالات
