لاستیک‌ها را باد زده‌اید، فشار هر چهار چرخ درست است، و چراغ باد تایر همچنان روی داشبورد روشن مانده. این پرتکرارترین شکل مواجهه مالکان با TPMS است و معمولاً از یک نکته ساده می‌آید: در بعضی سیستم‌ها، سیستم بعد از باد زدن نیاز به چند کیلومتر رانندگی یا یک ریست دارد تا مقدار جدید را بپذیرد.
پاسخ کوتاه: اگر چراغ بعد از باد زدن درست خاموش نشد، سه چیز را به ترتیب بررسی کنید — فشار واقعی هر چهار لاستیک با گیج (نه با چشم)، لاستیک زاپاس در سیستم‌هایی که آن را هم پایش می‌کنند، و اینکه سیستم فرصت یا ریست لازم را برای به‌روز کردن مقادیر داشته یا نه.
TPMS چیست و چطور کار میکند؟
TPMS چیست؟ TPMS یا سیستم پایش فشار باد لاستیک، سیستمی است که افت فشار باد لاستیک را تشخیص می‌دهد و با یک چراغ روی داشبورد به راننده هشدار می‌دهد. هدفش جلوگیری از رانندگی طولانی با لاستیک کمباد است، که هم روی فرمانپذیری اثر میگذارد و هم عمر لاستیک را کوتاه میکند.
دو معماری رایج برای این سیستم وجود دارد:
- سیستم مستقیم: در هر چرخ یک سنسور نصب است — معمولاً روی والف یا داخل رینگ — که فشار واقعی را اندازه میگیرد و به واحد کنترل خودرو میفرستد. این نوع میتواند بگوید کدام چرخ کمباد است.
- سیستم غیرمستقیم: فشار جداگانه اندازه‌گیری نمیشود؛ سیستم از تفاوت سرعت چرخش چرخها نتیجه میگیرد که یکی کمباد شده. این نوع سنسور اختصاصی ندارد و معمولاً بعد از باد زدن نیاز به یک ریست یا بازآموزی دارد.
نوع سیستم روی هر تیپ تارا و اینکه کدام تیپها به TPMS مجهزند را اعلام نمیکنیم، چون تجهیزات یک مدل در سالهای مختلف تولید همیشه یکسان نیست. پس این صفحه درباره «تیپهای مجهز» حرف میزند و حکم کلی برای همه تاراها نمی‌دهد. برای مطمئن شدن، دفترچه خودرو و فهرست تجهیزات همان خودرو مرجع درست است.
تغییر فصل جایی است که این سیستم بیشتر از همه خودش را نشان می‌دهد. با افت دمای هوا فشار باد لاستیک کم میشود، و بسیاری از مالکان اولین بار چراغ TPMS را در سرمای اول پاییز می‌بینند — بدون اینکه پنچری یا نشتی وجود داشته باشد.
معنی چراغ باد لاستیک
پاسخ کوتاه: حالت روشن ثابت معمولاً به افت فشار اشاره میکند و حالت چشمک‌زن یا روشن ماندن بعد از تنظیم فشار، بیشتر به ایراد خود سیستم. تفکیک این دو، قدم اول است.
| وضعیت چراغ | معنی احتمالی | اقدام پیشنهادی |
|---|---|---|
| روشن ثابت، بعد از چند روز رانندگی | افت فشار یک یا چند لاستیک | فشار هر چهار لاستیک را با گیج کنترل و تنظیم کنید |
| روشن شدن در سرمای اول فصل | افت فشار طبیعی ناشی از کاهش دما | فشار را با گیج تنظیم کنید؛ معمولاً نشانه پنچری نیست |
| روشن ماندن بعد از باد زدن درست | نیاز سیستم به ریست یا بازآموزی، یا سنسوری که داده نمی‌فرستد | چند کیلومتر رانندگی و سپس بررسی؛ اگر ماند، بررسی سیستم لازم است |
| چشمک زدن و بعد روشن ماندن | در بسیاری از خودروها این الگو به ایراد خود سیستم اشاره میکند، نه به فشار باد | فشار را کنترل کنید، ولی انتظار نداشته باشید با باد زدن خاموش شود — سیستم باید بررسی شود |
| افت سریع فشار یک لاستیک در فاصله کوتاه | احتمال پنچری یا نشتی والف | در جای امن توقف و بازرسی لاستیک؛ رانندگی طولانی با لاستیک کمباد توصیه نمیشود |
| خاموش شدن و روشن شدن متناوب چراغ | فشار نزدیک به مرز هشدار، یا سنسور با سیگنال ضعیف | تنظیم دقیق فشار؛ اگر الگو ادامه داشت، بررسی سیستم |
درباره عدد فشار باد: مقدار استاندارد فشار باد لاستیک تارا را از روی حدس اعلام نمیکنیم. مرجع درستش برچسبی است که معمولاً روی ستون در سمت راننده یا داخل درب باک نصب شده، و بعد از آن دفترچه خودرو. این عدد به بار خودرو هم بستگی دارد و برچسب معمولاً حالت پرشده و حالت سبک را جدا اعلام میکند.
در سفرهای جاده‌ای این موضوع اهمیت دوبرابری دارد. فشار باد را پیش از حرکت و روی لاستیک سرد کنترل کنید، نه در میانه راه و بعد از چند ساعت رانندگی — لاستیک گرم فشار بالاتری نشان می‌دهد و تنظیم بر اساس آن، خودرو را کمباد به مقصد می‌رساند.
تنظیم و ریست بعد از باد کردن یا تعویض لاستیک
پاسخ کوتاه: برای ریست TPMS تارا دستورالعمل گامبهگام منتشر نمیکنیم. آنچه عموماً درست است: اول فشار درست را با گیج تنظیم کنید، بعد ریست یا بازآموزی را طبق دفترچه خودرو انجام دهید.
ترتیب این دو مرحله اهمیت دارد. ریست کردن سیستم وقتی فشار لاستیک‌ها درست نیست، به معنای تعریف کردن یک مقدار نادرست بهعنوان مرجع است و در عمل هشدار را بی‌اثر میکند. پس اول گیج، بعد ریست.
روش‌های رایجی که در خودروهای مختلف دیده میشود یکی از این سه شکل است: دکمه یا گزینه‌ای در منوی نمایشگر خودرو، چند کیلومتر رانندگی با سرعت مشخص تا سیستم خودش به‌روز شود، یا بازآموزی با دستگاه دیاگ. اینکه خودروی شما کدام را می‌خواهد، در دفترچه آمده است.
دلیل اینکه روش حدسی اینجا نمی‌نویسیم عملی است: دستورالعمل‌هایی که در فضای فارسی برای «ریست TPMS» دست‌به‌دست می‌شوند اغلب از خودروهای دیگر آمده‌اند و اجرای ترکیب اشتباه دکمه‌ها، در بهترین حالت بی‌اثر است.
چند نکته که در تعویض لاستیک و رینگ کاربرد دارد:
- اگر سیستم از نوع مستقیم باشد، سنسورها روی چرخها نصب‌اند. پس تعویض رینگ یا لاستیک باید طوری انجام شود که سنسور آسیب نبیند؛ به لاستیک‌فروش بگویید خودرو سنسور باد دارد.
- جابهجایی چرخها میتواند نیاز به بازآموزی بسازد تا سیستم بداند هر سنسور روی کدام موقعیت است.
- لاستیک زاپاس را فراموش نکنید. در سیستم‌هایی که زاپاس را هم پایش می‌کنند، زاپاس کمباد میتواند چراغ را روشن نگه دارد.
- بعد از هر تنظیم، چند روز رفتار چراغ را زیر نظر بگیرید. اگر دوباره روشن شد، نشتی آرام یا ایراد سیستم مطرح است.
معنی باقی چراغ‌های داشبورد و واکنش درست به هر یک در چراغ‌های هشدار تارا آمده است.
خرابی سنسور TPMS
پاسخ کوتاه: سنسورهای سیستم مستقیم باتری داخلی دارند و عمر محدودی؛ وقتی باتری تمام شود یا سنسور آسیب ببیند، سیستم داده‌ای از آن چرخ نمیگیرد و هشدار ایراد می‌دهد. تشخیص اینکه کدام سنسور مشکل دارد، با بررسی و خواندن داده سیستم انجام میشود.
نشانه‌های رایجی که به سمت ایراد سنسور اشاره می‌کنند: روشن ماندن چراغ در حالی که فشار هر چهار لاستیک با گیج تأیید شده، نمایش نشدن فشار یک چرخ در خودروهایی که مقدار را نشان می‌دهند، و روشن شدن هشدار بعد از تعویض لاستیک یا رینگ.
در عمل معمولاً سه چیز با هم اشتباه گرفته میشود: کمباد بودن واقعی، نیاز سیستم به بازآموزی، و خرابی سنسور. هر سه یک چراغ روشن می‌کنند و تفکیکشان بدون کنترل فشار با گیج و بررسی سیستم ممکن نیست. به همین دلیل، سفارش دادن سنسور نو پیش از بررسی ریسک خرید بی‌مورد دارد.
فروش قطعه نداریم و قطعات را فقط برای تعمیرات خودمان استفاده می‌کنیم؛ قیمتی هم برای این سنسور اعلام نمیکنیم چون قیمت بازار نوسان دارد. اگر خودتان به خرید رسیدید، تیپ و سال ساخت خودرو را بگویید و سازگاری را پیش از خرید تأیید کنید؛ سنسورها بین خودروها و حتی بین سالهای تولید یک مدل یکسان نیستند.
جمع‌بندی تصمیم‌ساز
اگر چراغ باد لاستیک تارا روشن شد، اول فشار هر چهار لاستیک را روی لاستیک سرد و با گیج کنترل کنید و عدد درست را از برچسب ستون در یا داخل درب باک بگیرید — نه از عددی که در اینترنت می‌خوانید. بعد از تنظیم، ریست یا بازآموزی را طبق دفترچه خودرو انجام دهید؛ ترتیب برعکس، مقدار نادرستی را به سیستم تعریف میکند. اگر چراغ با فشار تأییدشده هم خاموش نشد یا چشمک میزند، موضوع سمت خود سیستم است و بررسی لازم دارد. سنسور نو را پیش از بررسی سفارش ندهید.
قدم بعدی
بیشتر موارد روشن شدن چراغ باد لاستیک با یک گیج و چند دقیقه وقت حل میشود. اگر فشار را تنظیم کردید و چراغ نرفت، یا چراغ چشمک میزند، سمت سیستم را باید بررسی کرد و حدس زدن قطعه قبل از بررسی معمولاً هزینه بی‌نتیجه می‌سازد. خواندن خطا با دیاگ حدود ۲۵۰ هزار تومان است و همان جایی است که تفکیک انجام میشود.
- تماس و مشاوره تلفنی رایگان (رزرو فقط تلفنی): ۰۹۱۲۰۷۲۷۲۵۲ · ۰۹۱۲۰۷۲۷۲۴۲ — ۹ صبح تا ۹ شب
- نشانی: تهران، ستارخان، جنب برق آلستوم، خیابان نیرو — بیمارستان خودرو
- مسیریابی: گوگل مپ · نشان · بلد
مرور کامل خودرو: راهنمای کامل تارا · آرشیو مقالات: راهنماها و مقالات تارا
ناظر فنی: مهندس معصومی — مدیر بیمارستان خودرو، کاردانی مکانیک خودرو و کارشناسی مهندسی سیالات.