بیشتر مالکان تارا اتوماتیک پیش از این خودرو با دنده دستی رانندگی کرده‌اند، و همین باعث میشود چند عادت قدیمی ناخودآگاه منتقل شود. یکی از این عادت‌ها بی‌ضرر است، یکی روی عمر گیربکس اثر می‌گذارد و یکی می‌تواند دامنه تعمیر را عوض کند. تفکیک این سه، تصمیمی است که ارزش چند دقیقه خواندن دارد.
گیربکس تارا اتوماتیک یک اتوماتیک تورک کانورتری ۶ سرعته است. چیزی که از آن انتظار می‌رود با گیربکس دستی متفاوت است، و بخشی از شکایت‌هایی که بعداً به پذیرش می‌رسد، از همین تفاوت انتظار می‌آید.
حالتهای دسته دنده و کاری که هر یک انجام میدهد
پاسخ کوتاه: P برای توقف کامل و قفل مکانیکی، R برای دنده عقب، N برای خلاص کردن انتقال قدرت و D برای حرکت رو به جلو. نکته‌ای که زیاد نادیده می‌ماند این است که N با P یکی نیست.
P (پارک). انتقال قدرت قطع و مجموعه به‌صورت مکانیکی قفل میشود. ترتیب درست توقف این است: خودرو کامل بایستد، ترمز دستی کشیده شود، بعد دنده روی P برود. در شیب، اگر ابتدا P بزنید و بعد ترمز را رها کنید، تمام وزن خودرو روی همان قفل مکانیکی می‌افتد.
R (دنده عقب). جابه‌جایی به R فقط در توقف کامل انجام میشود. تغییر حالت بین R و D در حال حرکت — حتی حرکت خیلی آرام — به مجموعه بار اضافه وارد می‌کند.
N (خلاص). انتقال قدرت قطع میشود، ولی هیچ قفل مکانیکی وجود ندارد. N جای P نیست و برای توقف طولانی مناسب نیست.
D (حرکت). حالت عادی رانندگی. گیربکس خودش دنده مناسب را انتخاب می‌کند.
اگر خودروی شما حالت دستی یا انتخاب دنده روی دسته دارد، کاربرد اصلی‌اش جایی است که می‌خواهید گیربکس زودتر یا دیرتر دنده عوض کند — مثلاً در سرازیری طولانی برای استفاده از ترمز موتور.
اشتباهات رایج رانندگان با گیربکس اتوماتیک
| اشتباه رایج | اثرش | جایگزین درست |
|---|---|---|
| جابه‌جایی بین D و R پیش از توقف کامل | بار اضافه در لحظه درگیری و ضربه به مجموعه انتقال قدرت | کامل بایستید، بعد دنده را جابه‌جا کنید |
| زدن P پیش از کشیدن ترمز دستی در شیب | تمام وزن خودرو روی قفل مکانیکی می‌افتد | بایستید، ترمز دستی، بعد P |
| گذاشتن دنده روی N در ترافیک و سرازیری | بی‌فایده است و در سرازیری کنترل خودرو را کم می‌کند | در ترافیک روی D با ترمز بمانید؛ در سرازیری روی D |
| نگه داشتن خودرو در سربالایی با گاز به‌جای ترمز | بار و حرارت اضافه روی مجموعه | با ترمز نگه دارید، نه با گاز |
| گاز دادن ناگهانی بلافاصله بعد از جابه‌جایی دنده | فشار روی مجموعه در لحظه‌ای که درگیری کامل نشده | یک لحظه صبر کنید تا درگیری انجام شود، بعد گاز بدهید |
| عقب انداختن سرویس روغن گیربکس | افت خواص روغن؛ همان روغن سه نقش روان‌کاری، انتقال قدرت و فرمان هیدرولیک را دارد | رعایت بازه ۶۰٬۰۰۰ کیلومتر یا ۵ سال، هرکدام زودتر |
| رد کردن سرویس اولیه گیربکس نو | گیربکس نو یا تازه‌تعویض‌شده سرویس زودهنگام دارد و رد شدنش شروع بدی برای مجموعه است | سرویس اولیه در ۵٬۰۰۰ کیلومتر |
| استفاده از هر ATF در دسترس | روغن نامناسب روی رفتار تعویض دنده اثر می‌گذارد | روغن با استاندارد مناسب همین گیربکس |
| نادیده گرفتن علائم اولیه مثل تقه یا تأخیر خفیف | علامتی که ماه‌ها ادامه پیدا می‌کند دامنه تعمیر را گسترده‌تر می‌کند | بررسی در اولین نوبت مناسب |
درباره روغن، چند نکته مخصوص این گیربکس که دانستنشان روی تصمیم اثر می‌گذارد:
روغن دفترچه این گیربکس DAE ATF-1 است که در بازار ایران موجود نیست. جایگزین‌های مناسب: روغن مولتی با تأییدیه ATF WS (توصیه اول، تخصصی گیربکس‌های آیسین)، ATF JWS 3309 و ATF SP-IV. حجم روغن ۵٫۱ تا ۶ لیتر است و برای تعویض کامل با دستگاه ۸ لیتر تهیه میشود. رنگ روغن سالم در دمای اتاق قرمز است.
فیلتر این گیربکس داخلی است و روی کار قابل تعویض نیست، پس انتظار تعویض فیلتر همراه سرویس روغن را نداشته باشید. و لرن بعد از تعویض روغن لازم نیست — فقط بعد از تعمیر داخلی گیربکس انجام میشود.
درباره زمان‌بندی سرویس دو عدد را با هم نگه دارید: سرویس اولیه گیربکس نو در ۵٬۰۰۰ کیلومتر — چه خودرو صفر باشد و چه گیربکسش تازه عوض شده باشد — و بعد از آن بازه دوره‌ای هر ۶۰٬۰۰۰ کیلومتر یا ۵ سال، هرکدام زودتر برسد.
یک نکته پیشگیرانه که مخصوص همین مجموعه است: خنک‌کن گیربکس ضعف ساختاری این گیربکس است، پس بررسی آن همراه هر تعویض روغن توصیه میشود. کارخانه برای خنک‌کن بازه تعویض اعلام نکرده و بازه ۴۰٬۰۰۰ کیلومتری که در بازار گفته میشود توصیه تجربی تعمیرگاه است.
رانندگی در ترافیک و سربالایی
دو شرایطی که بیشترین فشار را روی گیربکس اتوماتیک می‌گذارند، و هر دو در تهران روزمره‌اند.
ترافیک. گیربکس بیشترین تعداد تعویض دنده را در کمترین سرعت انجام میدهد و خنک‌کاری در سرعت پایین ضعیف‌تر است. عادتی که زیاد دیده میشود، جابه‌جا کردن دنده به N در هر توقف کوتاه است. این کار فایدهای ندارد و فقط تعداد جابهجاییهای دسته دنده را بالا میبرد. در ترافیک روی D بمانید و با ترمز نگه دارید؛ برای توقفهای طولانی مثل پشت پل یا راه‌بندان، P با ترمز دستی منطقیتر است.
سربالایی. گیربکس بار بیشتری منتقل می‌کند و دور موتور بالاتر نگه داشته میشود. دو عادت اینجا مهم است: خودرو را با ترمز نگه دارید نه با گاز، و از شتاب‌گیری تند روی شیب تند پرهیز کنید. اگر در سربالایی دور موتور بالا می‌رود بدون اینکه خودرو متناسب با آن جلو برود، این را به حساب سنگینی شیب نگذارید — همین علامت را هنگام بازرسی بگویید.
| علامت در شرایط خاص | علت محتمل | اقدام پیشنهادی |
|---|---|---|
| تقه یا تأخیر که فقط در ترافیک دیده میشود | رفتار مجموعه در تعویض دندههای پر‌تکرار و سرعت پایین؛ احتمال افت خواص روغن | بررسی سطح و کیفیت روغن + دیاگ |
| بالا رفتن دور موتور در سربالایی بدون پیشرفت متناسب خودرو | افت انتقال قدرت | کاهش استفاده و بازرسی تخصصی |
| رفتار متفاوت گیربکس بعد از گرم شدن در گرمای تابستان | احتمال نقش خنک‌کن گیربکس | بررسی خنک‌کن همراه بررسی روغن |
گاهی ایراد فقط در ترافیک خودش را نشان میدهد و در مسیر آزاد اصلاً حس نمی‌شود. گفتن همین جزئیات هنگام پذیرش، مسیر عیب‌یابی را کوتاه می‌کند. تفکیک کامل علائم در علائم خرابی گیربکس اتوماتیک تارا.
گرم کردن خودرو؛ چقدر لازم است
پاسخ کوتاه: نیازی به گرم کردن طولانی در حالت درجا نیست. چند لحظه بعد از روشن کردن، و بعد حرکت آرام در دقایق اول، منطقی‌ترین ترکیب است.
روغن سرد غلیظ‌تر است و فشار هیدرولیک در مدار رفتار متفاوتی دارد. به همین دلیل در دقایق اول حرکت، تعویض دنده ممکن است کمی متفاوت باشد. آنچه در عمل اهمیت دارد این است که در همین دقایق اول از شتاب‌گیری تند و بار سنگین پرهیز کنید.
نشانه‌ای که ارزش توجه دارد: اگر تأخیر یا تقه‌ای فقط در دقایق اول هست و بعد از گرم شدن گیربکس برطرف میشود، این یک الگو است و بهتر است در اولین نوبت مناسب بررسی شود. اگر بعد از گرم شدن هم ادامه داشت، تصویر متفاوتی است.
یدک‌کشی و هل دادن
پاسخ کوتاه: خودروی اتوماتیک را با هل دادن روشن نکنید. برای حمل، روش حمل و محدودیتهای آن در دفترچه خودرو مشخص شده و بهتر است پیش از هر اقدامی همان را ببینید.
در گیربکس اتوماتیک، انتقال قدرت از طریق سیال انجام میشود، پس هل دادن کاری که در دنده دستی انجام میدهد را انجام نمیدهد. برای مشکل باتری، روش درست کمک‌گرفتن از باتری خودروی دیگر است.
درباره حمل خودرو:
- اگر خودرو حرکت می‌کند و گیربکس روی یک دنده قفل شده، رانندگی تا تعمیرگاه در اغلب موارد امن است چون تعویض دنده انجام نمی‌شود.
- اگر خودرو حرکت نمیکند، صدای غیرعادی شدید دارد یا بوی سوختگی روغن حس میشود، حمل خودرو منطقیتر از رانندگی است.
- برای کشیدن خودرو با طناب یا حمل با چرخ‌های روی زمین، محدودیتهای مشخصی وجود دارد که در دفترچه خودرو آمده؛ پیش از اقدام همان را ببینید یا تلفنی بپرسید.
تصویری از آنچه در پذیرش زیاد تکرار میشود: خودرویی می‌آید که روغن گیربکسش سال‌هاست عوض نشده و مالک می‌گوید مشکلی نداشته. علامتی که با آن آمده تأخیر خفیف در تعویض دنده است، بیشتر در ترافیک. در عمل معمولاً در این موارد مسیر از سرویس روغن و بررسی خنک‌کن شروع میشود — یعنی از همان چیزی که سال‌ها عقب افتاده بود.
جمع‌بندی تصمیم‌ساز
برای عمر گیربکس اتوماتیک تارا، سه عادت بیشتر از بقیه اثر دارد: جابه‌جایی دنده فقط در توقف کامل، نگه داشتن خودرو با ترمز به‌جای گاز در سربالایی، و رعایت زمان‌بندی سرویس روغن — سرویس اولیه گیربکس نو در ۵٬۰۰۰ کیلومتر و بعد هر ۶۰٬۰۰۰ کیلومتر یا ۵ سال، هرکدام زودتر. در ترافیک روی D بمانید و N را جای P نگذارید. در شیب، ترتیب درست توقف این است: ترمز دستی، بعد P. انتظار تعویض فیلتر همراه روغن را نداشته باشید؛ فیلتر داخلی است. و خنک‌کن را همراه هر سرویس روغن ببینید.
قدم بعدی
نگهداری گیربکس اتوماتیک بیشتر از آنکه به کار سنگین نیاز داشته باشد، به دو چیز ساده برمی‌گردد: عادت‌های رانندگی و سرویس سر وقت. اگر از آخرین تعویض روغن گیربکس خودرو شما ۶۰٬۰۰۰ کیلومتر یا ۵ سال گذشته، یا سابقه سرویس معلوم نیست، همین نقطه شروع است. اگر هم خودرو نو است یا گیربکسش تازه عوض شده، سرویس ۵٬۰۰۰ کیلومتر را از دست ندهید.
جزئیات سرویس، روغن مناسب و بررسی خنک‌کن در تعویض روغن گیربکس اتوماتیک تارا آمده است.
- تماس و مشاوره (فقط تلفنی): ۰۹۱۲۰۷۲۷۲۵۲ · ۰۹۱۲۰۷۲۷۲۴۲ — ۹ صبح تا ۹ شب
- نشانی: تهران، ستارخان، جنب برق آلستوم، خیابان نیرو — بیمارستان خودرو
- مسیریابی: گوگل مپ · نشان · بلد
مرور کامل خودرو: صفحه اصلی تارا اتوماتیک · آرشیو مقالات: راهنماهای تارا اتوماتیک
ناظر فنی: مهندس معصومی — مدیر بیمارستان خودرو، کاردانی مکانیک خودرو و کارشناسی مهندسی سیالات.