روی میز پذیرش، دو ظرف روغن کنار هم گذاشته‌اند: یکی زرد، یکی قرمز. صاحب ماشین می‌پرسد کدام برای گیربکس AL4 درست است. جواب این است که هر دو می‌توانند درست باشند و هر دو می‌توانند غلط باشند. رنگ چیزی را تعیین نمی‌کند؛ فرمول روی برچسب تعیین می‌کند. بیشتر سوال‌هایی که درباره روغن گیربکس AL4 می‌شنویم، از همین سوءتفاهم شروع میشود.
این صفحه درباره خود روغن است: چه فرمولی، چند لیتر، هر چند کیلومتر، و چطور بفهمید وقتش رسیده. گیربکس AL4 چهارسرعته است و در تعمیرگاه ما روی ۲۰۶، ۲۰۷، پارس، ۴۰۷ و C5 دیده میشود. فرمول روغن به خود گیربکس مربوط است، نه به اتاق خودرو.
پاسخ کوتاه: روغن گیربکس AL4 چیست و چقدر می‌خواهد؟
پاسخ کوتاه: گیربکس AL4 روغن با فرمول AL4 می‌خواهد که با کد LT71141 شناخته میشود. حجم روغن این گیربکس ۶ لیتر است و برای تعویض با دستگاه ۷ لیتر روغن لازم است. با روغن ایرانی حدود هر ۲۵ تا ۳۰ هزار کیلومتر و با روغن آلمانی یا کره‌ای حدود هر ۵۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر باید عوض شود.
| مورد | گیربکس AL4 |
|---|---|
| فرمول روغن | فرمول AL4 / LT71141 |
| رنگ | زرد یا قرمز؛ رنگ فقط رنگدانه است |
| حجم روغن گیربکس | ۶ لیتر |
| مقدار لازم برای تعویض با دستگاه | ۷ لیتر |
| تخلیه دستی | فقط حدود ۲٫۵ تا ۳ لیتر بیرون می‌آید |
| بازه تعویض با روغن ایرانی | حدود ۲۵ تا ۳۰ هزار کیلومتر |
| بازه تعویض با روغن آلمانی یا کره‌ای | حدود ۵۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر |
| سرویس اولیه گیربکس نو یا تازه تعویض‌شده | ۵ هزار کیلومتر |
| صافی (فیلتر) | داخلی؛ با سرویس منظم نیاز به تعویض ندارد |
| لرن بعد از تعویض روغن | لازم نیست |
اگر فقط یک چیز از این صفحه یادتان بماند: روغن AL4 را با فرمول LT71141 بخرید، نه با رنگ و نه با نام خودرو.
فرمول روغن AL4: چرا LT71141 ملاک است
پاسخ کوتاه: روغن مناسب گیربکس AL4 روغنی است که روی برچسبش فرمول AL4 یا کد LT71141 درج شده باشد. روغن عمومی ATF که فقط کلمه «ATF» رویش نوشته شده، جای این فرمول را نمیگیرد.
AL4 تعویض دنده را با فشار روغن و شیر برقی‌ها انجام می‌دهد. وقتی ویژگی‌های روغن با آنچه گیربکس برایش تنظیم شده نخواند، اولین جایی که اثرش دیده میشود کیفیت تعویض دنده است. در بسیاری از مراجعات، ماشینی که با روغن نامناسب کار کرده، روز اول هیچ نشانهای ندارد. چند هزار کیلومتر بعد، صاحبش از ضربه موقع عوض شدن دنده یا مکث در شروع حرکت گله می‌کند و تازه آن وقت سراغ روغن می‌رویم.
درباره «بهترین روغن گیربکس AL4» هم جواب ما به یک برند ختم نمیشود. برند خاصی توصیه نمی‌کنیم. چیزی که بین روغن‌ها فرق می‌گذارد، دوام آن‌هاست و همین در بازه تعویض دیده میشود: روغن آلمانی یا کره‌ای با فرمول درست، بازه طولانی‌تری دارد؛ روغن ایرانی با فرمول درست هم مناسب است، به شرط اینکه زودتر عوض شود.
کسانی که «روغن گیربکس AL4 ایساکو» جست‌وجو می‌کنند هم با همین ملاک جلو بروند: روی بسته، هر برندی که باشد، فرمول AL4 یا LT71141 را پیدا کنید. اگر نمیدانید روغن ساخت کجاست، بازه کوتاه‌تر را مبنای تعویض بعدی بگیرید.
دو اشتباهی که بیشتر از همه می‌بینیم:
- ریختن روغن ATF عمومی به این خیال که «اتومات، اتومات است». AL4 فرمول مشخص خودش را می‌خواهد.
- ریختن روغن گیربکس شش‌سرعته DAE یا LANDAI در AL4، یا برعکس. این دو گیربکس روغن‌های متفاوتی می‌خواهند و جابه‌جا ریختنشان ممکن است به ضربه و تأخیر در تعویض دنده برسد.
مکمل گیربکس را هم توصیه نمی‌کنیم. مکمل جای روغن درست و تعویض بهموقع را نمیگیرد.
گیربکس AL4 چند لیتر روغن میگیرد؟
پاسخ کوتاه: گیربکس AL4 حدود ۶ لیتر روغن میگیرد. اگر تعویض با دستگاه انجام میشود، ۷ لیتر روغن تهیه کنید. در تخلیه دستی فقط حدود ۲٫۵ تا ۳ لیتر از این ۶ لیتر بیرون می‌آید.
فرق ۶ و ۷ لیتر از روش کار می‌آید. در تعویض با دستگاه، روغن نو وارد مدار میشود و روغن کهنه را جلو می‌راند تا روغنی که بیرون می‌آید تمیز شود. بخشی از روغن نو در همین مرحله مصرف میشود. کسی که فقط ۶ لیتر بخرد و ماشین را برای تعویض با دستگاه بیاورد، ممکن است وسط کار کم بیاورد.
تخلیه دستی داستان دیگری دارد. بخش زیادی از روغن در مدار هیدرولیک و توربین (تورک کانورتر) می‌ماند و با باز کردن پیچ تخلیه بیرون نمی‌آید. یعنی بعد از تعویض دستی، حدود نیمی از روغن داخل گیربکس هنوز روغن کهنه است.
| روش تعویض | روغنی که عوض میشود | مقدار روغنی که باید تهیه شود |
|---|---|---|
| تعویض با دستگاه | تقریباً کل روغن مدار | ۷ لیتر |
| تخلیه دستی | فقط حدود ۲٫۵ تا ۳ لیتر از ۶ لیتر | به اندازه روغن تخلیه‌شده |
یک الگوی آشنا در پذیرش: ماشینی که دو بار پشت‌سرهم روغن گیربکس را دستی عوض کرده و صاحبش هنوز از ضربه هنگام تعویض دنده در رانندگی شهری گله دارد. روغنی که بیرون می‌آید هنوز تیره است. هر بار نیمی از روغن کهنه در گیربکس مانده و با روغن نو قاطی شده. در چنین خودرویی، تعویض کامل با دستگاه معمولاً اولین قدم است، پیش از اینکه درباره خود گیربکس قضاوت شود.
اگر قرار است روغن را خودتان تهیه کنید، اول بپرسید تعویض با دستگاه انجام میشود یا دستی؛ مقدار خرید به همین بستگی دارد.
روغن AL4 را هر چند کیلومتر عوض کنیم؟
پاسخ کوتاه: بازه تعویض روغن AL4 به نوع روغن بستگی دارد. با روغن ایرانی حدود هر ۲۵ تا ۳۰ هزار کیلومتر و با روغن آلمانی یا کره‌ای حدود هر ۵۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر. گیربکس نو یا گیربکسی که تازه تعویض شده، اولین سرویس را در ۵ هزار کیلومتر می‌خواهد.
| نوع روغن (با فرمول AL4 / LT71141) | بازه تقریبی تعویض | توصیه |
|---|---|---|
| ایرانی | حدود ۲۵ تا ۳۰ هزار کیلومتر | اگر رانندگی بیشتر در ترافیک شهری است، به سر پایین بازه نزدیک‌تر بمانید |
| آلمانی یا کره‌ای | حدود ۵۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر | فقط وقتی مطمئنید روغن قبلی از همین دسته بوده، بازه بلند را حساب کنید |
| نامعلوم (سابقه سرویس ندارید) | بازه کوتاه‌تر را مبنا بگیرید | در خودروی دست‌دوم، بهتر است تعویض روغن جزو اولین سرویس‌ها باشد |
| گیربکس نو یا تازه تعویض‌شده | ۵ هزار کیلومتر | سرویس اولیه، جدا از بازه‌های بالا |
رایج‌ترین خطا این است که روغن ایرانی ریخته شده ولی بازه روغن خارجی حساب میشود. نتیجه‌اش معمولاً این است که ماشین زودتر از انتظار با تأخیر در تعویض دنده برمی‌گردد. گاهی ایراد اول فقط در ترافیک خودش را نشان می‌دهد، جایی که گیربکس مدام بین دنده یک و دو جابه‌جا میشود و روغن کهنه زودتر داغ می‌کند.
یک بازه ثابت برای همه روغن‌ها، بدون توجه به اینکه چه روغنی در گیربکس ریخته شده، با تجربه تعمیرگاه نمی‌خواند. ملاک ما نوع روغنی است که واقعاً در گیربکس است.
پیغام و شمارنده آلودگی روغن در AL4
AL4 در کامپیوتر گیربکس یک شمارنده آلودگی روغن دارد که در دیاگ خوانده میشود. این شمارنده شاخص درستی است، ولی کمتر کسی به آن توجه می‌کند. اگر در دیاگ بالا بود، یعنی تعویض روغن عقب افتاده. بعد از تعویض روغن، لرن یا ریست گیربکس لازم نیست؛ لرن فقط با دستگاه و فقط بعد از تعمیرات داخلی انجام میشود.
رنگ روغن AL4: زرد یا قرمز فقط رنگدانه است
پاسخ کوتاه: روغن AL4 در بازار هم زرد پیدا میشود و هم قرمز. این رنگ فقط رنگدانه است و چیزی درباره کیفیت یا سازگاری روغن نمی‌گوید. ملاک انتخاب، فرمول AL4 یا کد LT71141 روی برچسب است.
این جمله را زیاد می‌شنویم: «روغن قرمز ریختند، مگر AL4 روغن زرد نمی‌خواهد؟» یا برعکس. هر دو رنگ در بازار هست و اگر فرمول درست باشد، هر دو مناسب‌اند.
ولی رنگ روغن کارکرده چیز دیگری است. وقتی روغن را بیرون می‌کشیم، به این‌ها نگاه می‌کنیم:
| آنچه در روغن دیده میشود | علت محتمل | اقدام پیشنهادی |
|---|---|---|
| تیره شدن نسبت به روغن نو، بدون بو | کهنگی و رسیدن موعد | تعویض روغن طبق بازه |
| بوی سوختگی | داغ شدن روغن یا فرسایش داخلی | پیش از تعویض، علت با دیاگ و بررسی مشخص شود |
| شیری یا کدر | احتمال ورود آب از خنک‌کن | ادامه رانندگی توصیه نمیشود؛ بررسی خنک‌کن و روغن |
| ذرات یا براده | احتمال فرسایش قطعات داخلی | بررسی گیربکس پیش از هر تصمیمی |
بوی سوختگی یا ظاهر شیری، دلیلی است که پیش از تعویض روغن، اول علت را پیدا کنید. تعویض روغن در این حالت ممکن است نشانه را چند روز کم کند، ولی علت را از بین نمی‌برد.
نشانه‌هایی که می‌گویند روغن AL4 را بررسی کنید
پاسخ کوتاه: ضربه هنگام تعویض دنده، مکث در شروع حرکت، لکه روغن زیر خودرو و رسیدن کیلومتر به موعد، چهار دلیل رایج برای بررسی روغن AL4 است. این نشانه‌ها لزوماً به معنای خرابی گیربکس نیستند.
در شروع حرکت ممکن است ایراد خفیف باشد: یک مکث کوتاه بعد از گذاشتن دسته‌دنده روی D، یا ضربه‌ای ملایم وقتی ماشین از دنده یک به دو می‌رود. بعضی راننده‌ها این را جدی نمی‌گیرند چون «ماشین راه می‌رود». در خودروهایی که مدت زیادی با روغن کهنه کار کرده‌اند، همین نشانه‌های خفیف به‌تدریج پررنگ‌تر می‌شوند.
| نشانه | علت محتمل مرتبط با روغن | اقدام پیشنهادی |
|---|---|---|
| ضربه هنگام تعویض دنده در رانندگی شهری | روغن کهنه، سطح پایین یا روغن با فرمول نامناسب | بررسی روغن و دیاگ |
| مکث بعد از گذاشتن روی D یا R | سطح پایین روغن یا افت کیفیت آن | بررسی سطح و کیفیت روغن |
| لکه روغن زرد یا قرمز زیر خودرو | نشتی کاسه‌نمد یا اتصالات | پیدا کردن محل نشتی پیش از پر کردن روغن |
| بالا بودن شمارنده آلودگی در دیاگ | عقب افتادن تعویض روغن | تعویض روغن |
| روشن شدن چراغ هشدار گیربکس | ممکن است به روغن ربط داشته باشد یا نداشته باشد | دیاگ پیش از هر تعویضی |
اگر همراه موعد تعویض، ضربه یا چراغ هشدار هم دارید، تعویض روغن به‌تنهایی ممکن است کافی نباشد. ایرادهایی مثل خرابی شیر برقی هم نشانه‌های مشابهی دارند. یک دیاگ گیربکس (۲۵۰ هزار تومان) کمک می‌کند بدانید روغن کافی است یا ایراد دیگری هم در کار است.
روغن AL4 با روغن گیربکس شش‌سرعته DAE یا LANDAI فرق دارد
پاسخ کوتاه: بله، کاملاً متفاوت‌اند. AL4 روغن با فرمول LT71141 می‌خواهد. گیربکس شش‌سرعته 207 MC (DAE یا LANDAI) و گیربکس DAE تارا و دنا پلاس اتوماتیک روغن ATF با تأییدیه ATF WS می‌خواهند.
این تفکیک برای صاحبان ۲۰۷ مهم‌تر از همه است، چون «۲۰۷ اتومات» دو گیربکس متفاوت دارد. 207 فرانسوی مدل ۸۹ تا ۹۱ و 207 مدل ۹۶ تا ۱۴۰۰ گیربکس AL4 دارند؛ 207 MC گیربکس شش‌سرعته DAE یا LANDAI دارد.
| مورد | AL4 چهارسرعته | شش‌سرعته DAE یا LANDAI |
|---|---|---|
| روغن | فرمول AL4 / LT71141 | ATF WS (انتخاب اول)؛ جایگزین: ATF JWS 3309 یا ATF SP-IV |
| رنگ | زرد یا قرمز (فقط رنگدانه) | قرمز |
| حجم / مقدار برای دستگاه | ۶ لیتر / ۷ لیتر | ۶ لیتر / ۷ لیتر |
| بازه تعویض | ایرانی حدود ۲۵ تا ۳۰ هزار؛ آلمانی و کره‌ای حدود ۵۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر | هر ۶۰ هزار کیلومتر یا ۵ سال، هرکدام زودتر |
| صافی | داخلی؛ با سرویس منظم نیاز به تعویض ندارد | داخلی؛ فقط با باز و بست کامل گیربکس |
برای روغن گیربکس 207، به تفکیک هر دو گیربکس، صفحه بهترین روغن گیربکس 207 اتومات راهنمای انتخاب کامل‌تری است.
تعویض روغن AL4 در تعمیرگاه چطور انجام میشود؟
پاسخ کوتاه: تعویض روغن AL4 با دستگاه ساکشن حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه طول می‌کشد. هزینه آن حدود ۱۲ تا ۲۰ میلیون تومان است و خود روغن هم در این عدد حساب شده؛ قیمت با برند روغن و نوسان بازار تغییر می‌کند.
پیش از تعویض، یک نگاه به روغن کهنه و در صورت نیاز یک دیاگ، معلوم می‌کند فقط موعد تعویض رسیده یا ماشین نشانه دیگری هم دارد. اگر روغن بوی سوختگی بدهد یا ظاهر شیری داشته باشد، تعویض را عقب می‌اندازیم تا اول علت پیدا شود.
روش انجام و نکات بعد از سرویس در صفحه تعویض روغن گیربکس 207 اتومات آمده است. برای سایر خودروهای AL4 هم روال همین است؛ نوع گیربکس در پذیرش تأیید میشود.
جمع‌بندی تصمیم‌ساز
برای گیربکس AL4 فقط روغن با فرمول AL4 یا LT71141 بخرید؛ زرد یا قرمز بودنش مهم نیست. حجم روغن ۶ لیتر است و برای تعویض با دستگاه ۷ لیتر تهیه کنید. با روغن ایرانی حدود هر ۲۵ تا ۳۰ هزار کیلومتر و با روغن آلمانی یا کره‌ای حدود هر ۵۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر عوض کنید؛ اگر نوع روغن قبلی را نمیدانید، بازه کوتاه‌تر را بگیرید. تخلیه دستی فقط نیمی از روغن را عوض می‌کند. اگر روغن بوی سوختگی می‌دهد، شیری است یا همراهش ضربه و چراغ هشدار دارید، اول بررسی و دیاگ، بعد تعویض.