موعد تعویض روغن گیربکس رسیده و یک سوال جلوی شماست: فیلتر را هم عوض کنیم یا نه؟ بعضی‌ها اصرار دارند «روغن بدون فیلتر فایده ندارد»، بعضی می‌گویند AL4 اصلاً فیلتر قابل تعویض ندارد. این صفحه برای همین تصمیم نوشته شده: صافی گیربکس AL4 کجاست، کی واقعاً باید به آن فکر کرد و کی پول خرج کردن برایش بی‌دلیل است.
پاسخ کوتاه: با سرویس منظم، فیلتر AL4 نیاز به تعویض ندارد
پاسخ کوتاه: فیلتر (صافی) گیربکس AL4 داخلی است و اگر روغن گیربکس به‌موقع و با فرمول درست عوض شود، در اغلب موارد نیاز به تعویض ندارد. تعویض صافی وقتی مطرح میشود که گیربکس به دلیل دیگری باز شده یا روغن مدت زیادی کهنه و آلوده مانده باشد.
| وضعیت خودرو | فیلتر AL4 | اقدام پیشنهادی |
|---|---|---|
| روغن طبق بازه و با فرمول AL4 / LT71141 عوض شده | معمولاً نیازی به تعویض نیست | فقط تعویض روغن طبق بازه |
| سابقه سرویس نامعلوم، روغن تیره ولی بدون نشانه رانندگی | معمولاً نیازی به تعویض نیست | تعویض کامل روغن با دستگاه |
| تأخیر در تعویض دنده یا ضعف در سربالایی، همراه با روغن خیلی کثیف | ممکن است صافی هم درگیر باشد | دیاگ و بررسی پیش از تصمیم |
| ذرات یا براده در روغن تخلیه‌شده | احتمال فرسایش داخلی | بررسی گیربکس؛ صافی در کنار علت اصلی دیده میشود |
| گیربکس برای تعمیر داخلی باز شده | فرصت مناسب برای بررسی صافی | تصمیم در حین تعمیر |
برای AL4 سالمی که سرویس منظم داشته، هزینه کردن برای «تعویض فیلتر» جدا از روغن معمولاً توجیه ندارد. پول را صرف تعویض کامل روغن با دستگاه و رعایت بازه کنید.
در عمل معمولاً کسانی که دنبال «تعویض فیلتر روغن گیربکس AL4» هستند، تصورشان از فیلتر روغن موتور می‌آید: یک فیلتر بیرونی که هر بار با روغن عوض میشود. AL4 چنین فیلتر بیرونی‌ای ندارد. صافی‌اش داخل گیربکس است و با تعویض روغن، دستی یا با دستگاه، دست نمی‌خورد.
فیلتر گیربکس AL4 کجاست؟
پاسخ کوتاه: صافی گیربکس AL4 داخل گیربکس است و از بیرون دیده نمی‌شود. معمولاً روی مسیری قرار دارد که پمپ روغن (اویل پمپ) از آن روغن می‌کشد، و برای دسترسی به آن باید گیربکس باز شود.
کار صافی این است که ذرات درشت را پیش از رسیدن به پمپ روغن و مدار هیدرولیک بگیرد. پمپ روغن فشار لازم برای درگیر شدن دنده‌ها را میسازد و شیر برقی‌ها و ساعت گیربکس با همین فشار کار می‌کنند. اگر صافی تا حدی بسته شود، روغن کافی به پمپ نمی‌رسد و فشار مدار ممکن است افت کند.
اینکه صافی داخلی است، دو نتیجه عملی دارد:
- تعویض آن یک سرویس ساده کنار تعویض روغن نیست؛ باز و بست گیربکس می‌خواهد.
- برای اینکه صافی اصلاً گرفته نشود، مهم‌ترین کاری که از دست راننده برمی‌آید، تمیز نگه داشتن روغن است.
همین منطق دلیل اصرار ما روی بازه درست تعویض روغن است. با روغن ایرانی حدود هر ۲۵ تا ۳۰ هزار کیلومتر و با روغن آلمانی یا کره‌ای حدود هر ۵۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر. جزئیات انتخاب روغن در صفحه بهترین روغن گیربکس al4 آمده است.
علائم گرفتگی صافی گیربکس AL4
پاسخ کوتاه: گرفتگی صافی معمولاً با افت فشار روغن خودش را نشان می‌دهد: تأخیر در تعویض دنده، مکث در شروع حرکت، ضعف در سربالایی یا گاز هرز. همین علائم ممکن است از شیر برقی، روغن کم یا توربین هم باشد؛ پس این علائم به‌تنهایی یعنی صافی گرفته است؟ نه. تشخیص با دیاگ و بررسی است.
علامتی که بیشتر صاحبان AL4 گزارش می‌کنند، تأخیر در تعویض دنده است. دنده دیرتر از حد معمول عوض میشود، یا موقع رفتن به دنده بالاتر دور موتور یک لحظه بالا می‌رود. در سربالایی، وقتی گیربکس زیر بار بیشتری است، این ضعف واضح‌تر حس میشود. ماشینی که در مسیر صاف عادی است ولی در شیب‌های تند شهری کم می‌آورد، نشانه‌ای دارد که باید دنبالش رفت.
| علامت | علت‌های محتمل | اقدام پیشنهادی |
|---|---|---|
| تأخیر در تعویض دنده، بیشتر بعد از گرم شدن | روغن کهنه یا کم، شیر برقی، و در شرایط خاص گرفتگی صافی | بررسی روغن و دیاگ |
| ضعف یا گاز هرز در سربالایی | افت فشار روغن (سطح پایین، صافی، پمپ)، فرسایش داخلی | بررسی زودهنگام؛ رانندگی سنگین را محدود کنید |
| مکث در شروع حرکت روی D یا R | سطح پایین روغن، شیر برقی، افت فشار | بررسی سطح روغن و دیاگ |
| روغن بسیار تیره با ذرات معلق | آلودگی شدید؛ احتمال درگیر بودن صافی | تعویض روغن و بررسی وضعیت داخلی |
| ثبت خطای فشار روغن در دیاگ | سنسور فشار، شیر برقی تنظیم فشار یا افت واقعی فشار | بررسی تکمیلی پیش از هر تعویضی |
بعضی راننده‌ها این تأخیرها را به حساب «AL4 همین است» می‌گذارند و ادامه می‌دهند. در بسیاری از مراجعات، علت در روغن یا شیر برقی پیدا میشود و صافی دخالتی ندارد. ولی اگر علت واقعاً افت فشار باشد و نادیده گرفته شود، لغزش داخلی ممکن است شروع شود و مسیر تعمیر را طولانی‌تر کند.
مشکلات پرتکرار دیگر این گیربکس را در صفحه مشکلات رایج گیربکس AL4 مرتب کرده‌ایم.
چرا صافی AL4 گرفته میشود؟ روغن تقلبی، روغن کهنه و فرسایش
پاسخ کوتاه: صافی AL4 معمولاً وقتی گرفته میشود که روغن مدت زیادی کهنه مانده، روغن تقلبی یا با فرمول نامناسب ریخته شده، یا قطعات داخلی دچار فرسایش شده‌اند و ذرات وارد روغن شده‌اند. در گیربکسی که روغن درست و به‌موقع گرفته، گرفتگی صافی کمتر پیش می‌آید.
سه مسیر رایج را از هم جدا می‌کنیم:
روغن کهنه. روغنی که از بازه‌اش گذشته، به‌تدریج آلوده‌تر میشود و ذرات بیشتری حمل می‌کند. صافی این ذرات را می‌گیرد و هرچه روغن کثیف‌تر باشد، بار صافی بیشتر است. در خودروهایی که مدت زیادی با روغن کهنه کار کرده‌اند، روغن تخلیه‌شده تیره و غلیظ است.
روغن تقلبی یا نامناسب. روغنی که فرمول AL4 یا LT71141 ندارد، یا روغن بی‌کیفیتی که فقط ظاهرش شبیه روغن اصلی است، ممکن است زودتر تجزیه شود. روغن مشکوک، بدون پلمب یا با قیمتی که با بازار نمی‌خواند را کنار بگذارید. رنگ روغن AL4، زرد یا قرمز، ملاک کیفیت نیست؛ ملاک فرمول روی برچسب است.
فرسایش داخلی. وقتی قطعات داخلی گیربکس، مثل کلاچ‌های داخلی، فرسوده می‌شوند، ذرات وارد روغن میشود. اینجا گرفتگی صافی نتیجه است، نه علت. تعویض صافی به‌تنهایی مشکل را حل نمی‌کند، چون منبع ذرات سر جایش است.
یک الگوی آشنا در پذیرش: 207 اتوماتی که سال‌ها روغن گیربکسش فقط به روش دستی و دیر به دیر عوض شده و حالا در سربالایی‌ها کم می‌آورد. صاحبش با این فکر می‌آید که «فیلتر گرفته، عوضش کنید درست میشود». روغن تخلیه‌شده تیره است و دیاگ هم چیزی را رد نمی‌کند. قدم اول، تعویض کامل روغن با دستگاه و بررسی دوباره رفتار گیربکس است؛ اگر ضعف ماند، تازه سراغ بررسی داخلی می‌رویم و صافی هم در همان مرحله دیده میشود.
مکمل گیربکس را برای «باز کردن» صافی یا تمیز کردن مدار توصیه نمیکنیم. مکمل جای روغن درست و تعویض به‌موقع را نمی‌گیرد.
فرق صافی AL4 با صافی گیربکس شش‌سرعته 207 MC
پاسخ کوتاه: صافی هر دو گیربکس داخلی است. در AL4 با سرویس منظم نیاز به تعویض ندارد. در گیربکس شش‌سرعته 207 MC (DAE یا LANDAI) و DAE تارا و دنا پلاس تعویض صافی فقط با باز و بست کامل گیربکس ممکن است و اجرت آن حدود ۱۵ میلیون تومان است؛ هزینه قطعات جداگانه محاسبه میشود.
این تفکیک برای صاحبان ۲۰۷ مهم است، چون «فیلتر گیربکس 207» بسته به اینکه ماشین AL4 داشته باشد یا شش‌سرعته، جواب متفاوتی دارد. 207 فرانسوی مدل ۸۹ تا ۹۱ و 207 مدل ۹۶ تا ۱۴۰۰ گیربکس AL4 دارند؛ 207 MC گیربکس شش‌سرعته DAE یا LANDAI دارد.
| مورد | AL4 چهارسرعته | شش‌سرعته DAE یا LANDAI |
|---|---|---|
| محل صافی | داخلی | داخلی |
| نیاز به تعویض در سرویس عادی | با سرویس منظم ندارد | روی کار ممکن نیست |
| روش تعویض در صورت نیاز | با باز شدن گیربکس؛ هزینه پس از بررسی | فقط با باز و بست کامل؛ اجرت حدود ۱۵ میلیون تومان، قطعات جداگانه |
| روغن | فرمول AL4 / LT71141 | ATF با تأییدیه ATF WS (انتخاب اول) |
قیمت‌ها تقریبی‌اند و با نوسان بازار تغییر می‌کنند.
اگر تعویض صافی لازم شد، چه اتفاقی می‌افتد؟
پاسخ کوتاه: چون صافی AL4 داخلی است، تعویض آن معمولاً در کنار تعمیر داخلی گیربکس انجام میشود، نه به‌عنوان یک سرویس مستقل. هزینه به کار اصلی بستگی دارد و پس از عیب‌یابی اعلام میشود.
ترتیب منطقی کار این است:
- دیاگ گیربکس (۲۵۰ هزار تومان). خطاهای ثبت‌شده و رفتار فشار روغن بررسی میشود تا معلوم شود ایراد برقی است، هیدرولیکی است یا مکانیکی.
- بررسی روغن. رنگ، بو و وجود ذرات در روغن نشان می‌دهد با آلودگی ساده طرفیم یا فرسایش داخلی.
- تعویض کامل روغن با دستگاه، اگر علائم خفیف است. در بسیاری از موارد همین قدم کافی است.
- بررسی داخلی، اگر ضعف ماند یا ذرات دیده شد. در این مرحله صافی هم بررسی و در صورت نیاز عوض میشود.
- لرن گیربکس بعد از تعمیر داخلی. بعد از تعویض روغن به‌تنهایی لرن لازم نیست؛ بعد از تعمیرات داخلی با دستگاه انجام میشود.
فروش قطعه نداریم؛ قطعات را فقط برای تعمیرات خودمان استفاده می‌کنیم. قطعات موردنیاز تعمیر گیربکس اتوماتیک در تعمیرگاه موجود است.
جمع‌بندی تصمیم‌ساز
صافی گیربکس AL4 داخلی است و اگر روغن به‌موقع و با فرمول AL4 / LT71141 عوض شود، معمولاً نیاز به تعویض ندارد. برای «تعویض فیلتر» جدا از روغن هزینه نکنید؛ تعویض کامل روغن با دستگاه را در بازه درست انجام دهید. اگر تأخیر در تعویض دنده، ضعف در سربالایی یا گاز هرز دارید، اول دیاگ و بررسی روغن؛ صافی فقط وقتی تعویض میشود که گیربکس به دلیل دیگری باز شود. در 207 MC شش‌سرعته، تعویض صافی فقط با باز و بست کامل ممکن است.